آلرژی یا حساسیت زمانی رخ میدهد که سیستم ایمنی بدن به مادهای معمولاً بیضرر، مانند گرده گیاهان، گردوغبار، برخی غذاها، داروها، لاتکس یا نیش حشرات، واکنش بیشازحد نشان دهد. این مواد آلرژن نام دارند. در این حالت، بدن آلرژن را بهاشتباه عامل خطر تشخیص میدهد و علائمی مانند عطسه، آبریزش بینی، خارش، کهیر، مشکلات گوارشی یا تنگی نفس ایجاد میشود.
شدت آلرژی در افراد مختلف متفاوت است و در بیشتر موارد قابل کنترل است؛ اما گاهی واکنش شدید آلرژیک یا آنافیلاکسی رخ میدهد که نیاز به اقدام فوری پزشکی دارد. کنترل آلرژی معمولاً با شناخت محرکها، کاهش تماس با آنها و استفاده از درمان مناسب، در صورت نیاز با نظر پزشک یا داروساز، انجام میشود.
در کنار آشنایی با آلرژی و راههای کنترل آن، توجه به سلامت عمومی بدن نیز بخشی از مراقبت روزانه است. ایموبوست بهعنوان محصولی برای کمک به حفظ عملکرد طبیعی سیستم ایمنی معرفی میشود؛ اما جایگزین تشخیص، پیشگیری یا درمان آلرژی نیست. در صورت بروز علائم آلرژی، بهخصوص علائم شدید، تکرارشونده یا تنفسی، بهتر است برای تشخیص و انتخاب درمان مناسب با پزشک یا داروساز مشورت شود.
در این مقاله میخوانید...
آلرژی چیست ؟
آلرژی زمانی ایجاد میشود که سیستم ایمنی بدن نسبت به یک ماده خارجی واکنش بیشازحد نشان دهد. این ماده ممکن است از راه تنفس یا خوردن وارد بدن شود، با پوست تماس پیدا کند یا از طریق نیش حشرات وارد بدن شود.
در فردی که آلرژی دارد، سیستم ایمنی نسبت به یک آلرژن خاص حساس میشود. در تماسهای بعدی با همان آلرژن، بدن واکنش نشان میدهد و علائم آلرژی ظاهر میشوند.
علائم آلرژی ممکن است بخشهای مختلف بدن را درگیر کند؛ از جمله:
- بینی، سینوسها و راههای تنفسی
- چشمها
- پوست
- دستگاه گوارش
به همین دلیل، آلرژی در همه افراد به یک شکل دیده نمیشود. ممکن است یک نفر بیشتر دچار عطسه و آبریزش بینی شود و فرد دیگر با خارش پوست، کهیر یا علائم گوارشی روبهرو شود.
علائم آلرژی چیست ؟
علائم آلرژی به نوع آلرژن و شدت واکنش بدن بستگی دارد. این علائم میتوانند خفیف، متوسط یا شدید باشند.
علائم شایع آلرژی شامل موارد زیر است:
- عطسه یا سرفه
- آبریزش، خارش یا گرفتگی بینی
- خارش پوست یا سقف دهان
- خارش، قرمزی، اشکریزش یا تورم چشمها
- خستگی
- سردرد
- کهیر یا بثورات پوستی
- تهوع یا استفراغ
- اسهال یا دلپیچه
- خسخس سینه
- تنگی نفس یا دشواری در تنفس
- تورم لبها، زبان، صورت یا گلو
برای مثال، در آلرژیهای تنفسی مانند رینیت آلرژیک، علائمی مثل عطسه، آبریزش بینی، گرفتگی بینی و خارش چشم شایعتر است. در آلرژی غذایی، ممکن است علائمی مانند گزگز دهان، کهیر، دلپیچه، استفراغ، اسهال یا تورم لبها و صورت دیده شود. در آلرژی پوستی نیز خارش، کهیر، قرمزی یا اگزما بیشتر دیده میشود.
انواع شایع آلرژی کداماند ؟
آلرژی میتواند به شکلهای مختلفی بروز کند. انواع شایع آلرژی عبارتاند از:
آلرژی فصلی یا رینیت آلرژیک: رینیت آلرژیک که با نام تب یونجه نیز شناخته میشود، میتواند باعث عطسه، خارش بینی، چشمها یا سقف دهان، آبریزش یا گرفتگی بینی، خستگی و قرمزی یا اشکریزش چشمها شود.
آلرژی غذایی: آلرژی غذایی میتواند با علائمی مانند گزگز دهان، تورم لبها، زبان، صورت یا گلو، کهیر، گرفتگی بینی، عطسه، خارش چشم، دلپیچه، استفراغ یا اسهال همراه باشد. در بعضی موارد، آلرژی غذایی میتواند باعث آنافیلاکسی شود.
آلرژی دارویی: برخی افراد ممکن است پس از مصرف دارو دچار علائم حساسیت شوند. آلرژی دارویی میتواند باعث کهیر، خارش پوست، بثورات پوستی، تورم صورت، خسخس سینه، تنگی نفس، استفراغ، اسهال، سرگیجه یا آنافیلاکسی شود.
آلرژی پوستی: آلرژی پوستی ممکن است به شکل خارش، قرمزی، کهیر، بثورات پوستی یا اگزما دیده شود. درماتیت آتوپیک یا اگزما میتواند باعث خارش، لکههای قرمز یا قهوهای، پوستهپوسته شدن یا ترک خوردن پوست شود.
آلرژی به نیش حشرات: در بعضی افراد، نیش حشرات میتواند باعث واکنش آلرژیک شود. این واکنش ممکن است با درد و تورم زیاد در محل نیش، خارش یا کهیر در سراسر بدن، برافروختگی پوست، سرفه، احساس فشار در قفسه سینه، خسخس سینه یا تنگی نفس همراه باشد. در موارد شدید، احتمال آنافیلاکسی نیز وجود دارد.
علت آلرژی چیست ؟
مواد مختلفی میتوانند باعث آلرژی شوند. آلرژی زمانی آغاز میشود که سیستم ایمنی، مادهای را که معمولاً بیضرر است، بهاشتباه بهعنوان عامل خطرناک شناسایی میکند.
محرکهای رایج آلرژی شامل موارد زیر هستند:
- گرده گیاهان
- شوره بدن یا پوسته بدن حیوانات خانگی
- مایتهای گردوغبار
- کپک
- برخی غذاها، بهویژه بادامزمینی، مغزهای درختی، گندم، سویا، ماهی، صدف، تخممرغ و شیر
- نیش حشرات مانند زنبور
- بعضی داروها، بهویژه پنیسیلین و برخی آنتیبیوتیکها
- لاتکس یا موادی که با پوست تماس پیدا میکنند
آلرژنها ممکن است از راههای مختلف با بدن تماس پیدا کنند. بعضی از آنها از طریق تنفس وارد بدن میشوند، مانند گرده گیاهان، کپک، شوره حیوانات یا گردوغبار. بعضی دیگر از طریق خوردن وارد بدن میشوند، مانند غذاهای حساسیتزا. برخی آلرژنها نیز از طریق تماس مستقیم با پوست یا نیش حشرات باعث واکنش میشوند.
چه عواملی احتمال آلرژی را بیشتر میکنند ؟
برخی عوامل میتوانند احتمال ابتلا به آلرژی را بیشتر کنند. این عوامل شامل موارد زیر هستند:
- داشتن سابقه خانوادگی آسم یا آلرژی، مانند تب یونجه، کهیر یا اگزما
- ابتلا به آسم
- داشتن یک بیماری آلرژیک دیگر
- کودکی
آنافیلاکسی چیست و چه علائمی دارد ؟
آنافیلاکسی یک واکنش آلرژیک شدید و خطرناک است. برخی غذاها، نیش حشرات و داروها از جمله محرکهایی هستند که میتوانند باعث آنافیلاکسی شوند.
علائم آنافیلاکسی ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- غش کردن یا از حال رفتن
- افت فشار خون
- تنگی نفس شدید
- احساس گرفتگی گلو
- بثورات پوستی همراه با کهیر
- سرگیجه
- نبض سریع و ضعیف
- ناراحتی معده
- استفراغ یا اسهال
- احساس وقوع خطر یا احساس مرگ قریبالوقوع
این وضعیت اورژانسی است. در صورت بروز تنگی نفس شدید، تورم زبان یا گلو، افت فشار خون، غش، نبض سریع و ضعیف یا کهیر گسترده همراه با علائم عمومی، باید فوراً با اورژانس تماس گرفت. اگر فرد اپینفرین خودکار همراه دارد، باید طبق آموزش قبلی از آن استفاده کند. حتی اگر علائم پس از تزریق اپینفرین بهتر شوند، مراجعه به اورژانس ضروری است؛ زیرا ممکن است علائم پس از کاهش اثر دارو دوباره برگردند.
آلرژی چگونه تشخیص داده میشود ؟
تشخیص آلرژی با بررسی علائم، معاینه و در صورت نیاز انجام تستهای تشخیصی انجام میشود. پزشک معمولاً درباره علائم، زمان بروز آنها، محرکهای احتمالی، سابقه خانوادگی آلرژی یا آسم و داروهای مصرفی سؤال میکند.
در بعضی موارد، پزشک ممکن است از فرد بخواهد دفترچهای از علائم و محرکهای احتمالی تهیه کند. برای مثال، اگر احتمال آلرژی غذایی وجود داشته باشد، ممکن است لازم باشد فرد غذاهای مصرفی و زمان بروز علائم را یادداشت کند.
برای بررسی بیشتر، پزشک ممکن است انجام تست پوستی یا آزمایش خون را توصیه کند.
تست پوستی: در تست پوستی، مقدار کمی از آلرژن احتمالی در تماس با پوست قرار داده میشود. اگر فرد به آن ماده حساسیت داشته باشد، ممکن است در محل تست برجستگی پوستی شبیه کهیر ایجاد شود.
آزمایش خون: در آزمایش خون، میزان آنتیبادیها بررسی میشود. این آنتیبادیها در واکنش بدن نسبت به آلرژنها نقش دارند.
گاهی اگر پزشک احتمال دهد که علت علائم، چیزی غیر از آلرژی است، ممکن است بررسیهای دیگری نیز انجام شود.
درمان آلرژی چگونه است ؟
درمان آلرژی به نوع حساسیت، شدت علائم و شرایط فرد بستگی دارد. هدف درمان، کاهش علائم، پیشگیری از واکنشهای آلرژیک و کمک به کنترل بهتر بیماری است.
درمان آلرژی معمولاً شامل موارد زیر است:
دوری از محرکهای آلرژی
یکی از مهمترین راههای کنترل آلرژی، شناسایی محرکها و دوری از آنهاست. اگر فرد بداند چه چیزی باعث علائم او میشود، بهتر میتواند از تماس با آن جلوگیری کند.
برای مثال، در آلرژی به گرده گیاهان، کاهش تماس با گرده میتواند به کنترل علائم کمک کند. در آلرژی غذایی نیز پرهیز از غذای حساسیتزا اهمیت زیادی دارد.
دارودرمانی
بسته به نوع و شدت آلرژی، پزشک ممکن است داروهایی مانند قرص یا شربت ضدحساسیت، اسپری بینی، قطره چشمی یا داروهای ضدالتهاب را توصیه کند. این داروها میتوانند به کاهش علائمی مانند عطسه، آبریزش بینی، گرفتگی بینی، خارش، قرمزی چشم یا التهاب کمک کنند.
نوع دارو باید بر اساس علائم، شدت آلرژی و شرایط فرد انتخاب شود. بهتر است برای انتخاب دارو، بهویژه در علائم شدید یا طولانیمدت، با پزشک یا داروساز مشورت شود.
ایمونوتراپی
در بعضی موارد، اگر آلرژی شدید باشد یا با درمانهای معمول بهخوبی کنترل نشود، پزشک ممکن است ایمونوتراپی را توصیه کند. در این روش، بدن بهتدریج با مقدار کنترلشدهای از آلرژن مواجه میشود تا واکنش سیستم ایمنی نسبت به آن کمتر شود.
ایمونوتراپی ممکن است بهصورت تزریقی یا در برخی موارد به شکل قرص زیرزبانی انجام شود.
اپینفرین اورژانسی
اگر فرد سابقه آلرژی شدید داشته باشد، ممکن است لازم باشد همیشه تزریقکننده اپینفرین اورژانسی همراه داشته باشد. اپینفرین میتواند علائم واکنش آلرژیک شدید را تا زمان دریافت درمان اورژانسی کاهش دهد.
برای کاهش علائم آلرژی چه کارهایی میتوان انجام داد ؟
برخی اقدامات ساده در خانه میتوانند به کاهش علائم آلرژی کمک کنند. این اقدامات به نوع آلرژی و محرکهای آن بستگی دارند.
- کاهش تماس با گرده گیاهان: اگر به گرده گیاهان حساسیت دارید، هنگام بالا بودن میزان گرده در هوا بهتر است تا حد امکان در خانه بمانید و پنجرهها و درها را بسته نگه دارید.
- کاهش گردوغبار و مایتها: اگر به مایتهای گردوغبار حساسیت دارید، شستوشوی منظم ملحفهها، گردگیری و جاروبرقی کشیدن منظم میتواند کمککننده باشد. استفاده از روکشهای ضد مایت برای بالش، لحاف و تشک نیز ممکن است مفید باشد.
- کاهش تماس با کپک: برای کاهش علائم آلرژی به کپک، بهتر است رطوبت نواحی مرطوب خانه مانند حمام و آشپزخانه کاهش یابد. استفاده از هواکش یا رطوبتگیر، تعمیر نشتیها و بهتر کردن جریان هوا در خانه میتواند کمککننده باشد.
- شستوشوی بینی با محلول سالین: در گرفتگی سینوس و علائم تب یونجه، شستوشوی بینی با محلول آب و نمک میتواند به کاهش مخاط و مواد تحریککننده کمک کند. البته استفاده نادرست از وسایلی مانند بطری شستوشو ممکن است باعث عفونت شود؛ بنابراین باید به روش صحیح انجام شود.
- ثبت علائم و محرکها: یادداشت کردن زمان بروز علائم، غذاهای مصرفی، فعالیتها و شرایط محیطی میتواند به شناسایی محرکهای آلرژی کمک کند. این اطلاعات برای پزشک نیز مفید است.
- توجه به ترکیبات غذاها: در آلرژی غذایی، خواندن برچسب مواد غذایی و پرسیدن درباره ترکیبات غذا هنگام غذا خوردن بیرون از خانه اهمیت دارد.
- استفاده از هشدار پزشکی در آلرژی شدید: اگر فرد سابقه واکنش آلرژیک شدید دارد، استفاده از دستبند یا گردنبند هشدار پزشکی میتواند به دیگران اطلاع دهد که فرد آلرژی جدی دارد؛ بهویژه زمانی که فرد در هنگام واکنش قادر به صحبت کردن نباشد.
سوالات رایج در آلرژی
اگر علائمی دارید که فکر میکنید ناشی از آلرژی هستند و داروهای بدون نسخه به اندازه کافی به کاهش علائم کمک نکردهاند، بهتر است به پزشک مراجعه کنید.
در موارد زیر مراجعه به پزشک اهمیت بیشتری دارد:
- علائم آلرژی تکرارشونده یا آزاردهنده هستند.
- علائم با درمانهای معمول بهتر نمیشوند.
- پس از شروع مصرف یک داروی جدید، علائم آلرژیک ایجاد شده است.
- سابقه واکنش آلرژیک شدید یا آنافیلاکسی وجود دارد.
- علائمی مانند تنگی نفس، خسخس سینه، تورم صورت، زبان یا گلو دیده میشود.
در صورت بروز واکنش آلرژیک شدید یا علائم آنافیلاکسی، باید فوراً با اورژانس تماس گرفت یا کمک پزشکی دریافت کرد.
خیر. آلرژی و سرماخوردگی ممکن است علائم مشابهی مانند آبریزش بینی، سردرد و سرفه داشته باشند؛ اما علت آنها متفاوت است. آلرژی ممکن است با خارش چشم و بثورات پوستی همراه باشد، در حالیکه سرماخوردگی معمولاً میتواند با بدندرد یا تب همراه باشد.
سرماخوردگی معمولاً تا دو هفته طول میکشد، اما آلرژیهایی مانند تب یونجه ممکن است چند ماه ادامه داشته باشند.
بیشتر آلرژیها درمان قطعی ندارند، اما درمانها میتوانند به کاهش علائم کمک کنند. دوری از محرکها، مصرف دارو و در برخی موارد ایمونوتراپی میتواند به کنترل آلرژی کمک کند.
علائم شایع آلرژی میتواند شامل عطسه، آبریزش یا گرفتگی بینی، خارش چشم، سرفه، خستگی، بثورات پوستی، تهوع، استفراغ، خسخس سینه یا دشواری در تنفس باشد.
بله. بیشتر آلرژیها قابل کنترل هستند، اما در برخی افراد آلرژی میتواند باعث واکنش شدید و خطرناکی به نام آنافیلاکسی شود. این وضعیت نیاز به اقدام فوری پزشکی دارد.
برای کنترل آلرژی، باید تا حد امکان از محرکهای شناختهشده دوری کرد. داروها، ایمونوتراپی و برخی اقدامات خانگی نیز میتوانند به کاهش علائم کمک کنند. در آلرژی شدید، ممکن است لازم باشد فرد همیشه تزریقکننده اپینفرین اورژانسی همراه داشته باشد.
جمعبندی
آلرژی زمانی رخ میدهد که سیستم ایمنی بدن نسبت به مادهای که معمولاً بیضرر است، واکنش نشان دهد. این واکنش ممکن است باعث علائمی مانند عطسه، آبریزش بینی، گرفتگی بینی، خارش، کهیر، علائم گوارشی، خسخس سینه یا تنگی نفس شود.
بیشتر آلرژیها با شناخت محرکها، دوری از آنها، مصرف دارو و رعایت برخی نکات در خانه قابل مدیریت هستند. با این حال، بعضی واکنشهای آلرژیک میتوانند شدید و خطرناک باشند. تنگی نفس شدید، تورم گلو یا زبان، افت فشار خون، غش، نبض سریع و ضعیف یا کهیر گسترده میتوانند نشانه واکنش جدی باشند و نیاز به اقدام فوری دارند.
اگر علائم آلرژی تکرار میشوند، با درمانهای معمول بهتر نمیشوند یا پس از مصرف داروی جدید ایجاد شدهاند، بهتر است با پزشک مشورت شود.
منابع:
۱. Healthline.com
۲. Mayoclinic.org
بدون دیدگاه