سندرم پیش از قاعدگی یا PMS مجموعهای از علائم جسمی و روحی را شامل میشود؛ از جمله نوسانات خلقی، حساس شدن پستانها، هوسهای غذایی، خستگی، تحریکپذیری و افسردگی. حدود ۳ نفر از هر ۴ زن در سن باروری، به نوعی این علائم را تجربه کردهاند. علائم معمولاً بهصورت الگویی قابلپیشبینی تکرار میشوند، اما شدت تغییرات جسمی و احساسی میتواند از خفیف تا شدید متفاوت باشد.
با این حال، لازم نیست اجازه دهید این مشکلات زندگی شما را کنترل کنند. دارودرمانی، استفاده از مکملها و تغییرات در سبک زندگی میتوانند به کاهش علائم PMS کمک کنند. محصول آنالکترا با طراحی هدفمند خود و با داشتن منیزیم، بروملین، پتاسیم و برخی ویتامینهای گروه ب، میتواند در این زمینه کمک کننده باشد.
در این مقاله میخوانید...
سندرم پیش از قاعدگی چیست؟
سندرم پیش از قاعدگی (Premenstrual Syndrome; PMS) به تغییراتی در خلقوخو، احساسات، وضعیت جسمی و رفتار گفته میشود که معمولاً از زمان تخمکگذاری تا شروع قاعدگی بروز میکند. این علائم معمولاً تا چند روز پس از شروع پریود ادامه دارند و میتوانند تأثیر منفی بر زندگی فرد بگذارند.
PMS یک مشکل بسیار شایع است. تقریباً ۴۸ درصد از زنانی که در سن باروری هستند آن را تجربه میکنند و در حدود ۲۰ درصد از آنها، علائم بهقدری شدید است که بر روند عادی زندگی تأثیر میگذارد.
علت سندرم پیش از قاعدگی چیست؟
علت دقیق PMS هنوز مشخص نیست، اما چند عامل در بروز آن نقش دارند:
۱. تغییرات هورمونی
سندرم پیش از قاعدگی میتواند با تغییرات سطح هورمونهای استروژن و پروژسترون مرتبط باشد. در فاز لوتئال (مرحله بعد از تخمکگذاری)، این هورمونها ابتدا افزایش یافته و سپس سریع کاهش مییابند که میتواند باعث اضطراب، تحریکپذیری و تغییرات خلقی شود. این علائم معمولاً در دوران بارداری و پس از یائسگی برطرف میشوند.
۲. تغییرات شیمیایی در مغز
مواد شیمیایی مغز مانند سروتونین و نوراپینفرین نقش مهمی در تنظیم خلقوخو و رفتار دارند.
نوسانات سروتونین (یک ناقل عصبی مهم در تنظیم خلق) ممکن است علائم سندرم پیش از قاعدگی را تحریک کند. کاهش سطح سروتونین میتواند به افسردگی پیش از قاعدگی، خستگی، هوسهای غذایی و اختلالات خواب منجر شود.
کاهش سطح استروژن میتواند بر عملکرد ناقلهای عصبی مغز تأثیر بگذارد و در نتیجه باعث اختلال خواب، تغییرات خلقی و افسردگی شود.
۳. مشکلات زمینهای مانند اضطراب یا افسردگی
داشتن اختلالاتی مانند افسردگی یا اضطراب میتواند احتمال سندرم پیش از قاعدگی یا شکل شدیدتر آن یعنی PMDD (اختلال دیسفوریک پیش از قاعدگی) را افزایش دهد. همچنین ممکن است علائم این اختلالات پیش از پریود تشدید شوند.
۴. سبک زندگی
برخی عادات مانند سیگار کشیدن، مصرف زیاد غذاهای چرب، شیرین یا شور، کمبود فعالیت بدنی، خواب ناکافی و مصرف زیاد الکل میتوانند علائم سندرم پیش از قاعدگی را بدتر کنند.
با این حال، علت اینکه چرا فقط برخی زنان دچار PMS یا PMDD میشوند مشخص نیست. تغییرات سطح هورمونها در زنان مبتلا و غیرمبتلا به PMS مشابه است. احتمالاً زنان مبتلا حساسیت بیشتری به تغییرات طبیعی هورمونی دارند.
سندرم پیش از قاعدگی شامل چه علائم و نشانههایی است؟
سندرم پیش از قاعدگی معمولاً با علائم خفیف تا متوسط همراه است و در اغلب موارد تأثیر زیادی بر زندگی روزمره ندارد. با این حال، در برخی زنان علائم میتوانند بهقدری شدید باشند که فعالیتهای روزانه و سلامت عمومی را تحت تأثیر قرار دهند. تعداد کمی از زنان مبتلا به سندرم پیش از قاعدگی، هر ماه علائم ناتوانکننده را تجربه میکنند. نوع شدید این سندرم، اختلال دیسفوریک پیش از قاعدگی یا Premenstrual Dysphoric Disorder (PMDD) نام دارد.
سندرم پیش از قاعدگی میتواند با علائم متنوعی همراه باشد. در صورت ابتلا به این سندرم، معمولاً پیش از هر دوره قاعدگی این علائم را بهطور مکرر تجربه میکنید. در برخی افراد، دردهای جسمی و فشارهای روانی میتوانند به اندازهای شدید باشند که زندگی روزمره را تحت تأثیر قرار دهند. با این حال، این علائم در بیشتر زنان معمولاً طی چهار روز پس از شروع قاعدگی برطرف میشوند. زنان مبتلا به سندرم پیش از قاعدگی ممکن است تنها برخی یا چند مورد از علائم زیر را تجربه کنند.
علائم احساسی و رفتاری
- اضطراب، بیقراری یا احساس تنش
- خشم یا تحریکپذیری غیرمعمول
- تغییر در اشتها و هوسهای غذایی از جمله افزایش میل به غذا (بهویژه شیرینیها)
- تغییر در الگوی خواب، از جمله خستگی یا مشکل در به خواب رفتن (بیخوابی)
- احساس غم همراه با گریه یا اشکهای ناگهانی (حملات گریه)، خلق افسرده
- نوسانات سریع خلقی و بروز واکنشهای احساسی شدید
- تغییر یا کاهش میل جنسی
- مشکل در تمرکز یا به خاطر سپردن اطلاعات
- تمایل کمتر به بودن در جمع
علائم جسمی
- نفخ شکم
- دردهای کرامپی (دلدرد قاعدگی)
- درد، حساسیت یا تورم پستانها
- بروز یا تشدید آکنه
- یبوست یا اسهال
- سردرد
- درد مفاصل یا عضلات (درد کمر)
- حساسیت غیرمعمول به نور یا صدا
- افزایش وزن مرتبط با جمع شدن مایعات در بدن
- عدم تحمل الکل
- خستگی
سندرم پیش از قاعدگی چگونه تشخیص داده میشود؟
بهطور متوسط، چرخه قاعدگی حدود ۲۸ روز طول میکشد و قاعدگی معمولاً در روز ۲۸ آغاز میشود. اگر چرخه شما در این محدوده باشد، تخمکگذاری معمولاً در حدود روز ۱۴ (میانه چرخه قاعدگی) رخ میدهد. علائم سندرم پیش از قاعدگی میتوانند در هر زمانی پس از تخمکگذاری شروع شوند (معمولاً در هفته قبل از پریود). این علائم معمولا تا حدود ۵ روز پس از شروع قاعدگی ادامه دارند.
برخی بیماریها قبل از قاعدگی تشدید میشوند، مانند میگرن، سندرم خستگی مزمن، درد لگنی یا سندرم روده تحریکپذیر.
روشهای تشخیص
هیچ یافته فیزیکی یا آزمایشگاهی اختصاصی برای تشخیص قطعی سندرم پیش از قاعدگی وجود ندارد. پزشک زمانی یک علامت را به سندرم پیش از قاعدگی مرتبط میداند که آن علامت بهصورت منظم و قابلپیشبینی، پیش از شروع قاعدگی تکرار شود. برای کمک به تعیین این الگو، پزشک ممکن است از شما بخواهد علائم و نشانههای خود را حداقل برای دو چرخه قاعدگی در تقویم یا دفترچه ثبت کنید. روزی که علائم سندرم پیش از قاعدگی برای اولین بار ظاهر میشوند و همچنین روزی که از بین میروند را یادداشت کنید. همچنین حتماً روزهای شروع و پایان قاعدگی خود را ثبت نمایید.
برای تشخیص PMS یا PMDD، علائم باید ۱ تا ۲ هفته پیش از شروع قاعدگی بروز کنند، نه حین قاعدگی یا بلافاصله پس از آن. همچنین وجود همزمان علائم جسمی و خلقی اهمیت دارد.
برخی بیماریها مانند سندرم خستگی مزمن، اختلالات تیروئید و اختلالات خلقی مانند افسردگی و اضطراب میتوانند علائمی شبیه سندرم پیش از قاعدگی ایجاد کنند. پزشک ممکن است برای تشخیص دقیقتر، آزمایشهایی مانند تست عملکرد تیروئید یا تستهای ارزیابی خلق درخواست کند.
چگونه میتوان سندرم پیش از قاعدگی را درمان کرد؟
اگرچه درمان قطعی وجود ندارد، اما میتوان علائم را کنترل کرد و از روشهای کاهش علائم سندرم پیش از قاعدگی استفاده کرد.
تغییر سبک زندگی
اصلاح رژیم غذایی
- وعدههای غذایی کوچکتر و مکرر مصرف کنید.
- مصرف قند، نمک و غذاهای شور را کاهش دهید.
- غذاهای حاوی کربوهیدرات پیچیده (میوه، سبزیجات، غلات کامل) انتخاب کنید.
- غذاهای غنی از کلسیم مصرف کنید یا در صورت نیاز مکمل بگیرید.
- از کافئین و الکل پرهیز کنید.
- مایعات کافی بنوشید.
- ویتامین D دریافت کنید.
ورزش
حداقل ۳۰ دقیقه فعالیت هوازی (پیادهروی تند، دوچرخهسواری، شنا) در بیشتر روزهای هفته انجام دهید. این کار به بهبود خلقوخو و کاهش خستگی کمک میکند.
کاهش استرس
- خواب کافی داشته باشید (۷ تا ۹ ساعت).
- تمرینات تنفس عمیق یا ریلکسیشن عضلانی انجام دهید.
- یوگا یا ماساژ را امتحان کنید.
- برای استراحت و رسیدگی به خود وقت بگذارید.
ثبت علائم
چند ماه علائم خود را ثبت کنید تا محرکها و زمانبندی آنها را شناسایی کنید.
طب مکمل
- مکملها: کلسیم، منیزیم، ویتامین E و B6 ممکن است کمککننده باشند.
- گیاهان دارویی: مانند جینکو، زنجبیل، پنجانگشت، روغن گل مغربی و گل راعی.
توجه: این محصولات ممکن است عوارض داشته باشند یا با داروها تداخل کنند (مثلاً گل راعی اثر قرصهای ضدبارداری را کاهش میدهد). تمامی موارد باید حتماً تحت نظر پزشک باشند.
آنالکترا، فرمولهشده با مواد موثره منیزیم، بروملین، پتاسیم و برخی ویتامینهای گروه ب میتواند به کاهش علائم کمک کند.
- طب سوزنی: در برخی زنان باعث کاهش علائم شده است.
دارو درمانی
برای بسیاری از زنان، تغییرات سبک زندگی میتواند به کاهش علائم سندرم پیش از قاعدگی کمک کند. اما بسته به شدت علائم، پزشک ممکن است یک یا چند دارو تجویز کند.
- داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs): مانند ایبوپروفن که در شروع یا قبل از قاعدگی مصرف میشوند و به کاهش درد و حساسیت پستانها کمک میکنند.
- داروهای ادرارآور (دیورتیکها): اگر ورزش و کاهش مصرف نمک کافی نباشد، این داروها به دفع مایعات اضافی و کاهش نفخ کمک میکنند.
- قرصهای ضدبارداری: این داروها با جلوگیری از تخمکگذاری میتوانند علائم سندرم پیش از قاعدگی را کاهش دهند.
- داروهای ضدافسردگی یا ضداضطراب: مهارکنندههای انتخابی بازجذب سروتونین(SSRIs) در کاهش علائم خلقی مؤثر هستند. این داروها از درمانهای اصلی برای سندرم پیش از قاعدگی شدید و اختلال دیسفوریک پیش از قاعدگی محسوب میشوند. معمولاً بهصورت روزانه مصرف میشوند، اما در برخی زنان فقط در دو هفته پیش از قاعدگی (نیمه دوم چرخه قاعدگی) استفاده میشوند.
در تمامی موارد، تجویز دارو باید حتماً تحت نظر پزشک معالج صورت گیرد.
جمعبندی
سندرم پیش از قاعدگی، یک وضعیت واقعی و شایع است که میتواند از علائم خفیف تا شدید متغیر باشد. اگر این علائم کیفیت زندگی شما را کاهش داده و با روشهای ساده بهبود پیدا نمیکنند، مراجعه به پزشک بهترین اقدام است. در بسیاری از موارد، با درمان مناسب و تغییر سبک زندگی میتوان علائم را بهطور قابلتوجهی کنترل کرد.
سوالات رایج در سندرم پیش از قاعدگی
اگر با تغییرات سبک زندگی نتوانستهاید علائم سندرم پیش از قاعدگی را کنترل کنید و علائم آن بر سلامت و فعالیتهای روزمره شما تأثیر گذاشته است، به پزشک مراجعه کنید.
پزشک ممکن است سابقه پزشکی و خانوادگی شما را بررسی کند، معاینه لگنی انجام دهد یا توصیه کند علائم خود را چند ماه ثبت کنید.
پیش از مراجعه به پزشک برای بررسی سندرم پیش از قاعدگی، چه کارهایی میتوان انجام داد؟
فهرستی تهیه کنید شامل موارد زیر:
- علائم خود را یادداشت کنید (حتی اگر بیربط به نظر برسند).
- سوابق پزشکی و داروهای مصرفی را فهرست کنید.
- سؤالات خود را از قبل بنویسید.
- چگونه میتوانم علائم سندرم پیش از قاعدگی را کاهش دهم؟
- آیا این علائم خودبهخود برطرف میشوند؟
- آیا ممکن است نشانهای از بیماری جدیتری باشند؟
- چه درمانهایی در دسترس است؟
- شدت علائم شما چقدر است؟
- در چه زمانی از چرخه قاعدگی بدتر میشوند؟
- آیا دورههای قاعدگی بدون علامت دارید؟
- آیا علائم شما قابل پیشبینی هستند؟
- چه عواملی آنها را بهتر یا بدتر میکند؟
- آیا بر فعالیتهای روزمره شما تأثیر دارند؟
- آیا اخیراً احساس افسردگی یا ناامیدی داشتهاید؟
- آیا سابقه اختلالات روانپزشکی در شما یا خانوادهتان وجود دارد؟
- چه درمانهایی را تاکنون امتحان کردهاید و چقدر مؤثر بودهاند؟
PMDD چیست؟
اختلال دیسفوریک پیش از قاعدگی (PMDD) نوع شدیدتری از PMS است که معمولاً بهصورت یک اختلال مزمن بروز میکند و میتواند تأثیر قابلتوجهی بر زندگی روزمره و کیفیت زندگی داشته باشد. حدود ۳ تا ۸ درصد از زنان به PMDD مبتلا هستند، اما احتمال میرود تعداد واقعی مبتلایان بیشتر باشد.
علائم PMDD ممکن است شامل افسردگی شدید و گریههای مکرر، افکار خودکشی، نوسانات شدید خلقی، خشم، اضطراب یا تحریکپذیری شدید، اختلال در تمرکز، بیعلاقگی به فعالیتهای روزمره، تنش، حملات پانیک، بیخوابی، پرخوری، درد شدید و نفخ باشد. در صورت بروز این علائم، مراجعه به پزشک یا رواندرمانگر ضروری است. درمانهای مناسب و مراقبت فردی میتوانند در بیشتر زنان به کنترل مؤثر علائم کمک کنند.
منابع:
1. Healthline.com
2. Mayoclinic.org
3. Uptodate.com
بدون دیدگاه