روماتیسم مفصلی یا آرتریت روماتوئید یک بیماری خودایمنی مزمن است که در آن سیستم ایمنی بهاشتباه به مفاصل سالم بدن حمله میکند و موجب التهاب، درد، سفتی و در مراحل پیشرفته تخریب مفاصل میشود. این بیماری اغلب بهصورت تدریجی پیشرفت کرده و کنترل آن نیازمند رویکردی جامع شامل درمان دارویی، اصلاح سبک زندگی و تقویت وضعیت عمومی بدن است. در این مسیر، علاوه بر درمانهای اصلی، بهرهگیری از راهکارهایی که به کاهش درد و التهاب کمک میکنند اهمیت ویژهای دارد؛ از اینرو، محصول آناهیل پلاس با بهرهگیری از ترکیباتی چون بروملین و کورکومین میتواند به عنوان یک مکمل در کنار درمان دارویی، به کاهش درد و بهبود کیفیت زندگی افراد مبتلا کمک کند.
در این مقاله میخوانید...
روماتیسم مفصلی چیست؟
روماتیسم مفصلی (Rheumatoid Arthritis) یک بیماری مزمن و التهابی است که موجب درد، تورم و التهاب مفاصل میشود. این بیماری تنها به مفاصل محدود نیست و میتواند سایر اندامها از جمله پوست، چشمها، ریهها، قلب و عروق خونی را نیز درگیر کند. این بیماری زمانی رخ میدهد که سیستم ایمنی بدن به اشتباه به بافتهای سالم خود حمله میکند؛ وضعیتی که از آن با عنوان بیماری خودایمنی یاد میشود.
روماتیسم مفصلی با استئوآرتریت (آرتروز)، که شیوع بیشتری دارد، تفاوت دارد. برخی افراد به هر دو مبتلا هستند. استئوآرتریت ناشی از استفاده بیش از حد از مفاصل است و باعث آسیب به آنها میشود. روماتیسم مفصلی غشای داخلی مفاصل را تحت تأثیر قرار داده و استخوان زیر آن را از بین میبرد. این امر باعث تورم دردناک میشود که میتواند به مرور زمان باعث کج شدن مفاصل و تغییر شکل آنها شود.
روماتیسم مفصلی شامل چه علائم و نشانه هایی است؟
- درد، تورم، سفتی و حساسیت در بیش از یک مفصل.
- خشکی مفاصل که غالباً صبحها و پس از نشستن طولانیمدت بدتر میشود و میتواند ۴۵ دقیقه یا بیشتر طول بکشد.
- خستگی، تب و بیاشتهایی.
در ابتدا، روماتیسم مفصلی ممکن است تنها چند مفصل را درگیر کند. اغلب این مفاصل، کوچکترین مفاصل دستها و پاها هستند.
با پیشرفت بیماری، علائم ممکن است به مفاصل بیشتری گسترش یابند. این مفاصل معمولاً شامل مچ دست، آرنج، لگن، زانو و مچ پا میشوند که معمولاً مفاصل یکسانی را در هر دو طرف بدن تحتتأثیر قرار میدهد.
روماتیسم مفصلی در افراد مختلف به شکلهای متفاوتی ظاهر میشود. در برخی افراد، علائم طی چند سال بهتدریج ایجاد میشوند، در حالی که در برخی دیگر، بیماری بهسرعت پیشرفت میکند. بسیاری از افراد دورههایی از تشدید علائم (عود یا (flare و سپس دورههایی بدون علامت (بهبود یا (remission را تجربه میکنند. به مرور زمان، روماتیسم مفصلی میتواند باعث خم شدن مفاصل به شکل نامناسب و خارج شدن آنها از جای خود شود در نتیجه استفاده از مفاصل برای فعالیتهای روزمره دشوار میشود.
مراحل پیشرفت روماتیسم مفصلی چیست؟
در مرحلهی اول روماتیسم مفصلی، بافتهای اطراف مفاصل دچار التهاب میشوند. در این مرحله، ممکن است درد خفیف و خشکی مفصل وجود داشته باشد. در صورت انجام تصویربرداری با اشعه ایکس(X-ray) ، معمولاً هنوز نشانهای از تخریب استخوان دیده نمیشود.
در مرحلهی دوم، التهاب به غضروف مفاصل آسیب میرساند. در این مرحله، معمولاً خشکی مفصل و کاهش دامنه حرکتی بیشتر به چشم میخورد.
در مرحلهی سوم، شدت التهاب به اندازهای افزایش مییابد که به استخوانها آسیب وارد میکند. فرد در این مرحله درد و خشکی بیشتری تجربه کرده و دامنه حرکتی محدودتر میشود. همچنین ممکن است تغییرات ظاهری در مفاصل قابل مشاهده باشد.
در مرحلهی چهارم، با وجود اینکه روند التهاب متوقف میشود، تخریب مفاصل همچنان ادامه مییابد. در این مرحله درد شدید، تورم، خشکی و کاهش قابل توجه توان حرکتی مشاهده میشود. طی شدن همهی مراحل میتواند سالها طول بکشد و برخی افراد ممکن است هر چهار مرحله را تجربه نکنند.
چه عواملی باعث روماتیسم مفصلی می شوند؟
علت دقیق روماتیسم مفصلی مشخص نیست. پژوهشگران معتقدند این بیماری نتیجه ترکیبی از عوامل ژنتیکی، هورمونی و محیطی است. بهطور طبیعی سیستم ایمنی بدن از شما در برابر بیماریها محافظت میکند. اما در روماتیسم مفصلی، عاملی باعث میشود سیستم ایمنی به مفاصل خود بدن حمله کند. عواملی مانند عفونت، سیگار کشیدن یا استرس میتوانند محرک این واکنش باشند.
عواملی که ممکن است خطر ابتلا به روماتیسم مفصلی را افزایش دهند عبارتند از:
- جنسیت: زنان سه برابر بیشتر از مردان در معرض ابتلا به روماتیسم مفصلی هستند.
- سن: روماتیسم مفصلی میتواند در هر سنی رخ دهد، اما اغلب در میانسالی شروع میشود. کودکان و نوجوانان ممکن است به بیماری به نام آرتریت ایدیوپاتیک جوانی (juvenile idiopathic arthritis) مبتلا شوند.
- سابقه خانوادگی: داشتن عضوی از خانواده با روماتیسم مفصلی یا سایر بیماریهای خودایمنی ممکن است خطر ابتلا به این بیماری را افزایش دهد.
- سیگار کشیدن: سیگار کشیدن در طولانی مدت، خطر ابتلا به روماتیسم مفصلی را افزایش میدهد و در افرادی که به مصرف آن ادامه میدهند، باعث تشدید علائم بیماری میشود.
- عفونت لثه: یک عفونت جدی لثه به نام بیماری پریودنتال (periodontal disease) میتواند به بافت نرم اطراف دندانها آسیب برساند و خطر ابتلا به روماتیسم مفصلی را افزایش دهد.
- وزن زیاد: افرادی که اضافه وزن دارند، به نظر میرسد در معرض خطر نسبتاً بالاتری برای ابتلا به روماتیسم مفصلی قرار دارند.
روماتیسم فصلی باعث بروز چه مشکلاتی می شود؟
روماتیسم مفصلی خطر بروز مشکلات زیر را افزایش میدهد:
- پوکی استخوان:(Osteoporosis) روماتیسم مفصلی و برخی از درمانهای دارویی آن میتوانند خطر ابتلا به پوکی استخوان را افزایش دهند. در این وضعیت، استخوانها ضعیف شده و احتمال شکستگی آنها بیشتر میشود.
- ندولهای روماتوئیدی :(Rheumatoid nodules) این تودههای سفت بافتی معمولاً در اطراف نواحی تحت فشار، مانند آرنجها، ایجاد میشوند. با این حال، ممکن است در هر نقطهای از بدن، از جمله قلب و ریهها نیز ظاهر شوند.
- خشکی چشم و دهان: افراد مبتلا به روماتیسم مفصلی بهطور قابل توجهی بیشتر در معرض ابتلا به «سندرم شوگرن ثانویه» هستند که باعث کاهش رطوبت چشمها و دهان میشود.
- عفونتها: روماتیسم مفصلی و بسیاری از داروهای مصرفی برای درمان آن میتوانند سیستم ایمنی بدن را تضعیف کنند و در نتیجه خطر ابتلا به عفونتها را افزایش دهند. واکسیناسیون میتواند به پیشگیری از عفونتهایی مانند آنفولانزا، ذاتالریه، زونا و کووید-۱۹ کمک کند.
- سندرم تونل کارپال: اگر روماتیسم مفصلی مفاصل مچ دست را درگیر کند، تورم ایجادشده میتواند به عصبی که به دست و انگشتان میرود فشار وارد کند و باعث بروز سندرم تونل کارپال شود.
- مشکلات قلبی: روماتیسم مفصلی میتواند خطر مسدود شدن عروق را افزایش دهد. همچنین احتمال التهاب پرده اطراف قلب (پریکاردیت) در این بیماران بیشتر است.
- بیماریهای ریوی: افراد مبتلا به روماتیسم مفصلی در معرض خطر بیشتری برای التهاب بافتهای ریه قرار دارند. این التهاب میتواند منجر به ایجاد بافت اسکار (فیبروز) شده و به باعث تنگی نفس تدریجی شود.
- لنفوم: روماتیسم مفصلی خطر ابتلا به گروهی از سرطانهای خون که در سیستم لنفاوی ایجاد میشوند (لنفوم) را افزایش میدهد. همچنین ممکن است خطر ابتلا به برخی دیگر از انواع سرطانها نیز در این بیماران بیشتر باشد.
روماتیسم فصلی چگونه تشخیص داده می شود؟
هیچ آزمایش واحدی برای تشخیص روماتیسم مفصلی وجود ندارد. این بیماری بهمرور زمان ایجاد میشود و در ابتدا ممکن است فقط چند علامت خفیف داشته باشید، بنابراین تشخیص آن در مراحل اولیه دشوار است. برای تشخیص اینکه آیا شما مبتلا به این بیماری هستید یا خیر، پزشک شما ممکن است:
- درباره سابقه پزشکی شما، از جمله علائمتان، سؤال کند.
- درباره سابقه سلامت خانوادهتان، از جمله اینکه آیا بستگانی مبتلا به این بیماری داشتهاند، پرسوجو کند.
- یک معاینه فیزیکی انجام دهد که شامل بررسی مفاصل، جستوجوی بثورات پوستی یا ندولها و گوش دادن به قفسه سینه برای یافتن نشانههای التهاب در ریههاست.
- آزمایشهای خون یا تصویربرداری (مانند اشعه ایکس یا سونوگرافی) درخواست کند تا مطمئن شود علائم شما ناشی از بیماریهای دیگر نیستند، زیرا این علائم ممکن است شبیه به سایر انواع آرتریت و شرایط مفصلی باشند.
پزشک شما ممکن است برای انجام آزمایشها، تشخیص و مراقبتهای لازم، شما را به یک روماتولوژیست ارجاع دهد.
چگونه می توان روماتیسم فصلی را پیشگیری و کنترل کرد؟
برای پیشگیری از روماتیسم مفصلی و کند کردن پیشرفت آن، توصیه میشود که فرد:
- کمتر در معرض گرد و غبار، سیلیس و خطرات محیطهای کاری قرار بگیرد.
- سیگار نکشد یا در صورت مصرف، آن را ترک کند.
- تغذیه سالم داشته باشد.
- بهطور منظم فعالیت بدنی انجام دهد.
- وزن بدن خود را در محدوده طبیعی حفظ کند.
- به بهداشت دهان و دندان توجه کند.
- همچنین برخی شواهد نشان میدهند که شیردهی ممکن است برای مادر اثر محافظتی داشته باشد.
روماتیسم مفصلی چگونه درمان می شود؟
مهمترین هدف در درمان روماتیسم مفصلی، کاهش درد و تورم مفاصل است. این کار به حفظ یا بهبود عملکرد مفاصل کمک میکند. هدف بلندمدت درمان، کند کردن یا متوقف کردن آسیب مفصلی است. کنترل التهاب مفاصل باعث کاهش درد و بهبود کیفیت زندگی شما میشود.
درمان روماتیسم مفصلی معمولاً شامل یک یا چند نوع دارو است. در برخی موارد، پزشک ممکن است جراحی را توصیه کند. پزشک شما هنگام انتخاب روش درمان، عواملی مانند سن، وضعیت سلامت، سابقه پزشکی و شدت علائم را در نظر میگیرد.
شروع زودهنگام درمان با برخی داروها میتواند نتایج بلندمدت بهتری به همراه داشته باشد. ترکیب چند دارو ممکن است نسبت به درمان تکدارویی مؤثرتر باشد و در عین حال از نظر ایمنی نیز مشابه آن به نظر برسد.
داروهای متعددی برای کاهش درد، تورم و التهاب مفاصل و همچنین پیشگیری یا کند کردن پیشرفت بیماری وجود دارند، از جمله:
- داروهای ضد روماتیسمی تعدیلکننده بیماری (DMARDs)
- داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs)
- کورتیکواستروئیدها
- مهارکنندههای جانوس کیناز (JAK inhibitors)
- داروهای بیولوژیک
سوالات متداول:
فقط پزشک میتواند این موضوع را به شما بگوید. اما نکاتی وجود دارد که باید به آنها توجه کرد. به عنوان مثال، روماتیسم مفصلی معمولاً با تأثیر بر مفاصل کوچک انگشتان دست، کف پا و مچ دست شروع میشود. معمولاً سمت چپ و راست بدن را همزمان درگیر میکند. (انواع دیگر آرتروز تمایل دارند ابتدا مفاصل بزرگتر مانند زانوها یا لگن را تحت تأثیر قرار دهند. و ممکن است یک سمت را بسیار بیشتر از سمت دیگر درگیر کنند.)
بله. بسیار مهم است که فعال بمانید. ممکن است بخواهید به خاطر درد فعالیت نکنید، اما این کار میتواند اوضاع را بدتر کند، زیرا باعث ضعیف شدن عضلات و سفتتر شدن مفاصل خواهد شد.
یک فیزیوتراپیست میتواند به شما کمک کند تا تمرینهایی را پیدا کنید که بیشترین فایده را دارند.
یکی دیگر از کارهایی که میتوانید انجام دهید، رعایت رژیم غذایی سالم است. افراد مبتلا به روماتیسم مفصلی در معرض خطر ابتلا به بیماری قلبی هستند، بنابراین باید از مصرف غذاهای چرب پرهیز کنند و در عوض میوه و سبزیجات فراوان مصرف نمایند.
اگر قصد بارداری دارید، پیش از اقدام به بارداری با پزشک خود مشورت کنید. بعضی از داروهایی که برای درمان روماتیسم مفصلی استفاده میشوند، برای جنین بیخطر نیستند، و ممکن است لازم باشد قبل از بارداری، داروی خود را تغییر دهید.
علائم روماتیسم مفصلی معمولاً در دوران بارداری بهطور قابل توجهی بهبود مییابند، اما ممکن است پس از تولد نوزاد دوباره بدتر شوند.
منابع:
1. Mayoclinic.org
2. Clevelandclinic.org
3. Uptodate.com
4. Who.int
بدون دیدگاه