اختلال نقص توجه/بیشفعالی (ADHD) یک اختلال مرتبط با سلامت روان و عملکرد مغز است که میتواند باعث مشکلاتی مثل حواسپرتی، بیقراری، فراموشی و رفتارهای ناگهانی و بدون فکر شود. این اختلال معمولاً از کودکی شروع میشود و ممکن است تا بزرگسالی ادامه پیدا کند. بعضی افراد تا بزرگسالی متوجه نمیشوند که ADHD دارند.
در بزرگسالان، بیشفعالی ممکن است کمتر دیده شود، اما مشکلاتی مثل سختی در تمرکز، مدیریت زمان، انجام کارها و کنترل رفتارهای تکانشی همچنان باقی بماند. این مسئله میتواند روی کار، تحصیل، روابط و اعتمادبهنفس فرد اثر بگذارد.
درمان ADHD معمولاً شامل دارو، آموزش مهارتهای فردی و مشاوره است. اگرچه ADHD درمان قطعی ندارد، اما با درمان مناسب و تغییر بعضی عادتهای روزمره، بسیاری از افراد میتوانند علائم خود را بهتر کنترل کنند و عملکرد بهتری در زندگی داشته باشند.
محصول کاگنیتا حاوی سیتیکولین سدیم است؛ مادهای که در عملکرد سلولهای عصبی و فرایندهای شناختی نقش دارد و میتواند به بهبود عملکرد شناختی، تمرکز و حافظه کمک کند. این محصول در دو شکل قرص و شربت خوراکی ارائه شده تا متناسب با شرایط و ترجیح مصرف، انتخاب مناسبتری برای افراد مختلف فراهم باشد.
در این مقاله میخوانید...
اختلال نقص توجه/بیشفعالی بزرگسالان چیست؟
ADHD میتواند باعث شود فرد در تمرکز کردن، کنترل رفتارها و مدیریت کارهای روزمره مشکل داشته باشد. خیلی از بزرگسالان مبتلا به ADHD نمیدانند که این اختلال را دارند و فقط احساس میکنند انجام کارهای روزمره برایشان سختتر از دیگران است.
افراد مبتلا ممکن است در تمرکز، برنامهریزی، مدیریت زمان، انجام همزمان چند کار یا تمام کردن کارها دچار مشکل شوند. این موضوع میتواند باعث فراموش کردن قرارها، عقب افتادن کارها یا ایجاد مشکل در روابط شود.
اختلال نقص توجه/بیشفعالی شامل چه علائم و نشانههایی است؟
علائم ADHD در افراد مختلف متفاوت است و میتواند خفیف یا شدید باشد. بعضی از علائم شایع شامل موارد زیر است:
- حواسپرتی و مشکل در تمرکز
- فراموشکاری
- بینظمی و مشکل در برنامهریزی
- ضعف در مدیریت زمان
- انجام ندادن یا نیمهکاره رها کردن کارها
- بیقراری یا احساس ناآرامی
- تصمیمگیری یا رفتارهای ناگهانی و بدون فکر
- زودرنجی و نوسانات خلقی
- مشکل در تحمل استرس
- صحبت کردن زیاد یا قطع کردن حرف دیگران
- سخت بودن انتظار کشیدن
برای مثال، بعضی افراد ممکن است مرتب وسایل خود را گم کنند، قرارها را فراموش کنند، کارها را نیمهتمام رها کنند یا هنگام صحبت دیگران، ناخواسته حرف آنها را قطع کنند.
نکته: داشتن بعضی از این علائم همیشه به معنی ADHD نیست. این اختلال زمانی مطرح میشود که علائم شدید و مداوم باشند و در بخشهای مختلف زندگی فرد مشکل ایجاد کنند.
انواع اختلال نقص توجه/بیشفعالی چیست؟
ADHD معمولاً به سه نوع تقسیم میشود:
نوع بیتوجه: در این نوع، مشکل اصلی فرد تمرکز، توجه و انجام کارهاست.
نوع بیشفعال-تکانشی: در این نوع، بیقراری، عجله در رفتار و صحبت کردن زیاد بیشتر دیده میشود.
نوع ترکیبی: در این نوع، فرد هم علائم بیتوجهی و هم علائم بیشفعالی و تکانشگری را دارد.
علت اختلال نقص توجه/بیشفعالی چیست؟
علت دقیق ADHD هنوز مشخص نیست، اما احتمال میرود چند عامل در ایجاد آن نقش داشته باشند، از جمله:
- ژنتیک و سابقه خانوادگی
- بعضی عوامل محیطی
- مشکلات مربوط به رشد و عملکرد مغز
- تغییر در بعضی مواد شیمیایی مغز مثل دوپامین
چه فاکتورهایی در اختلال نقص توجه/بیشفعالی موثرند؟
احتمال ADHD ممکن است در این شرایط بیشتر باشد:
- وجود ADHD یا مشکلات روانپزشکی در اعضای خانواده
- مصرف سیگار، الکل یا مواد در دوران بارداری توسط مادر
- تماس با بعضی مواد سمی مثل سرب در کودکی
- تولد زودرس
اختلال نقص توجه/بیشفعالی چگونه تشخیص داده میشود؟
معمولاً برای تشخیص ADHD، علائم باید از دوران کودکی شروع شده باشند، حداقل ۶ ماه ادامه داشته باشند و در بخشهای مختلف زندگی فرد مشکل ایجاد کنند. (علائم ADHD معمولاً در بخشهای مختلف زندگی دیده میشوند و فقط به یک موقعیت محدود نیستند.) ممکن است در خانه، محل کار، دانشگاه یا روابط اجتماعی دیده شوند. پزشک معمولاً با بررسی علائم، سابقه فرد و انجام ارزیابیهای مختلف به تشخیص میرسد. این ارزیابیها ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- معاینه پزشکی
- بررسی سابقه علائم از کودکی
- پرسشنامهها و تستهای مربوط به ADHD
- بررسی مشکلاتی که علائمی شبیه ADHD ایجاد میکنند: بعضی بیماریها مثل اضطراب، افسردگی، اختلالات خواب، مشکلات تیروئید یا مصرف بعضی داروها میتوانند علائمی شبیه ADHD داشته باشند.
چگونه میتوان اختلال نقص توجه/بیشفعالی را درمان کرد؟
درمان ADHD معمولاً ترکیبی از دارو، آموزش مهارتها و مشاوره است.
تغییر سبک زندگی
بعضی کارها میتوانند به کنترل علائم ADHD کمک کنند، مثل:
- نوشتن برنامه روزانه و اولویتبندی کارها
- تقسیم کارهای بزرگ به مراحل کوچکتر
- استفاده از یادداشت، تقویم یا یادآور
- داشتن برنامه روزانه منظم
- قرار دادن وسایل مهم مثل کلید و کیف در جای ثابت
- خواب کافی
- فعالیت بدنی منظم
- کم کردن زمان استفاده از موبایل و صفحهنمایشها
مشاوره و رواندرمانی
رواندرمانی میتواند به فرد کمک کند تا:
- زمان و کارهایش را بهتر مدیریت کند.
- رفتارهای ناگهانی را کنترل کند.
- اعتمادبهنفس خود را تقویت کند.
- روابط بهتری با دیگران داشته باشد.
- بهتر با استرس و مشکلات کنار بیاید.
دارودرمانی
داروهای مورد استفاده برای ADHD به روشهای مختلفی به کنترل علائم کمک میکنند؛ برخی از آنها میتوانند تمرکز را بهتر کنند و بیقراری را کاهش دهند، و برخی دیگر بدون اثر محرک به کنترل علائم کمک میکنند. انتخاب نوع دارو و مقدار مصرف باید حتماً توسط پزشک و بر اساس شرایط هر فرد انجام شود.
مداخلات روانشناختی
مداخلات روانشناختی، بهویژه درمان شناختی-رفتاری یا CBT، میتوانند بخشی از درمان ADHD باشند. این روشها به فرد کمک میکنند مهارتهایی مثل مدیریت زمان، برنامهریزی، سازماندهی کارها، کنترل رفتارهای ناگهانی و کنار آمدن با مشکلات روزمره ناشی از ADHD را بهتر یاد بگیرد.
اختلال نقص توجه/بیشفعالی چه عوارض و مشکلات همراهی دارد؟
اگر ADHD درمان نشود، ممکن است باعث مشکلاتی در بخشهای مختلف زندگی شود، از جمله افت عملکرد در کار یا تحصیل، مشکلات مالی، مشکل در روابط، تصادف و حوادث بیشتر، مصرف الکل یا مواد، اضطراب و افسردگی، کاهش اعتمادبهنفس.
اختلالات یا مشکلات همراه
بعضی افراد مبتلا به ADHD ممکن است همزمان مشکلات دیگری هم داشته باشند، مثل اضطراب، افسردگی، اختلالات خلقی، اختلالات یادگیری، مشکلات رفتاری یا مصرف مواد.
سوالات رایج در رابطه با ADHD
اگر مشکلاتی مثل حواسپرتی، فراموشی، بیقراری یا ناتوانی در مدیریت کارها باعث اختلال در زندگی روزمره شده است، بهتر است با پزشک یا متخصص سلامت روان مشورت کنید.
خیر. این اختلال از کودکی شروع میشود، اما ممکن است تا بزرگسالی ادامه پیدا کند.
ADD اصطلاح قدیمیتری بود که بیشتر برای مشکلات توجه استفاده میشد. امروزه از اصطلاح ADHD استفاده میشود.
خیر، اما علائم آن میتواند یادگیری و عملکرد تحصیلی را سختتر کند.
بهتر است علائم، زمان شروع آنها، داروهای مصرفی، سابقه پزشکی و سوالات خود را یادداشت کنید.
منابع:
1. Healthline.com
2. Mayoclinic.org
3. Uptodate.com
بدون دیدگاه