امروزه با توجه به سبک زندگی ناسالم، شیوع آرتروز و سایر بیماریهای التهابی مفاصل در حال افزایش هستند. هرچند درمان قطعی برای آرتروز وجود ندارد، اما میتوان با کنترل علائم و مدیریت درد، کیفیت زندگی بیماران را ارتقا داد. تغییرات مثبت در سبک زندگی و بهرهگیری از درمانهای کمخطر همچون مکملهای گیاهی، میتواند بسیار مؤثر باشد. در این راستا، مکمل آناهیل پلاس که حاوی زردچوبه، بروملین و پپیرین است میتواند به کاهش التهاب و بهبود عملکرد مفاصل کمک کند و گام مهمی در راستای اهداف درمانی این حوزه به شمار میآید.
در این مقاله میخوانید...
آرتروز چیست؟
آشنایی با بیماری آرتروز
در گذشته تصور میشد آرتروز فقط نوعی «ساییدگی مفصل» است. به همین دلیل به آن «بیماری تخریبی مفصل» هم میگفتند. اما امروزه مشخص شده است که آرتروز یک بیماری پیچیده با نقش مهم التهاب است. این بیماری نتیجه یک «ترمیم ناموفق» مفصل بعد از آسیبهای مختلف است.
آرتروز یکی از شایعترین علل ناتوانی مزمن در بزرگسالان است که عوامل مختلفی در ایجاد آن نقش دارند، مثل فشارهای مکانیکی روی مفصل، مواد التهابی و آنزیمهایی که بافت مفصل را تجزیه میکنند. با شناخت این عوامل، درمانهایی در حال توسعه هستند که فقط درد را کم نکنند بلکه روند پیشرفت بیماری را کند یا متوقف کنند.
تغییرات اجزای مفصل در آرتروز غضروفها در آرتروز زبر و نخمانند میشود، آب جذب میکند و متورم میشود، سلولها فعالتر میشوند و تکثیر میکنند و برخی به حالت غیرطبیعی تغییر میکنند درنتیجه مواد التهابی باعث تخریب بیشتر میشوند. غضروف توان ترمیم کمی دارد، بنابراین آسیب آن معمولاً برگشتپذیر نیست. در مراحل پیشرفته، سلولها میمیرند و قسمتهایی بدون سلول باقی میماند.
استخوانها ضخیم و سفت میشوند (اسکلروز) و خارهای استخوانی ایجاد میشود. اینها تلاش بدن برای تثبیت مفصل هستند. در مراحل پیشرفتهتر ممکن است کیستهای استخوانی ایجاد شود. همچنین ضایعاتی در مغز استخوان ایجاد میشود که میتواند منبع درد باشد.
- سینوویوم (پوشش مفصل) در اکثر بیماران دچار التهاب میشود و باعث درد و پیشرفت بیماری میشود و این التهاب مواد مخرب تولید میکند و باعث تخریب غضروف میشود.
- بافتهای نرم مثل رباطها، کپسول مفصل و مینیسک در آرتروز آسیب میبینند و ممکن است پاره شوند و مواد التهابی تولید کنند. همچنین عضلات ضعیف شده و آسیب به اعصاب باعث ایجاد درد میشوند.
آرتروز شامل چه علائم و نشانههایی است؟
- درد مزمن در محل مفصل، که معمولاً در فعالیتهای روزمره یا فشار روی مفصل تشدید میشود.
- تورم محدود یا کامل، بهویژه در مفاصل تحت فشار (مانند زانو).
- محدودیت حرکت در مفصل، که باعث عدم توانایی انجام فعالیتهای روزمره میشود.
- ایجاد صدا توسط مفاصل در حین حرکت.
آرتروز چگونه تشخیص داده میشود؟
برای تشخیص آرتروز، ابتدا پزشک از بیمار در مورد علائم خود میپرسد و مفاصل را بررسی میکند. پزشک ممکن است در شرایط زیر به بیماری آرتروز شک کند:
- سن بیمار ۴۵ سال یا بیشتر باشد
- درد مفاصل با استفاده از مفاصل، بدتر شود
- سفتی در مفاصل در صبح وجود نداشته باشد یا کمتر از ۳۰ دقیقه طول بکشد
اگر علائم کمی متفاوت باشد، ممکن است نشاندهنده بیماری مفصلی دیگر باشد. به عنوان مثال، سفتی طولانیمدت مفاصل در صبح میتواند نشانهی التهاب روماتیسمی باشد.
برای تشخیص دقیقتر، پزشکان علاوه بر علائم بالینی، بهکارگیری تصاویر پزشکی را نیز در نظر میگیرند.
از مهمترین روشهای تصویربرداری میتوان به رادیوگرافی (اشعه ایکس) و MRI اشاره کرد.
رادیوگرافی ساده، فقط بخشی از بیماری را نشان میدهد؛ مثلاً کاهش فاصله فضای بین مفصل و تغییرات استخوانی. این تغییرات در تصاویر بهوضوح زمانی آشکار میشوند که بیماری بهطور قابلملاحظهای پیشرفته باشد.
چه فاکتورهایی در آرتروز موثرند؟
- سن که مهمترین عامل است. با افزایش سن، تغییرات بافتی رخ میدهد و غضروف نازکتر میشود، آب آن کم میشود و مواد مضری جمع میشود. تغییرات سلولی رخ میدهد و توان ترمیم کاهش مییابد. در نتیجه تعادل بین ساخت و تخریب از بین میرود.
- آسیب مفصل مثلا پارگی رباط یا شکستگی میتواند در گذر زمان باعث آرتروز شود. حتی با جراحی هم ممکن است آرتروز ایجاد شود.
- چاقی فشار روی مفصل را زیاد میکند و مواد التهابی در بدن را افزایش میدهد.
- ژنتیک نیز موثر بوده و برخی جهشها باعث آرتروز زودرس میشوند. حدود ۴۰٪ خطر آرتروز به ژنتیک مربوط است.
- ساختار بدن مثل فرم مفصل و راستای پاها میتواند در پای پرانتزی، آرتروز داخل زانو و در پای ضربدری به آرتروز خارج زانو منجر شود.
- جنسیت نیز نقش مهمی دارد به طوری که این بیماری در زنان شایعتر است.
- مواد التهابی که در مفصل وجود دارند و باعث تخریب میشوند. این مواد سلولهای ایمنی را جذب میکنند و آنزیمهای تخریبکننده را فعال میکنند. همچنین تکههای بافت آسیبدیده خودشان التهاب را بیشتر میکنند.
- آنزیمهای تخریبکننده (پروتئازها) نیز بافت مفصل را میشکنند و باعث تخریب کلاژن میشوند که وقتی کلاژن تخریب شود، دیگر قابل جبران نیست.
- مسیرهای دیگری نیز در رشد و تخریب نقش دارند و یا در تنظیم انرژی و طول عمر سلول نقش دارند.
چگونه میتوان آرتروز را درمان کرد؟
در حال حاضر درمان قطعی برای آرتروز وجود ندارد، بهعلاوه این بیماری لزوماً با گذشت زمان بدتر نمیشود اما روشهای درمانی مختلفی میتوانند به کاهش درد، بهبود عملکرد مفاصل و افزایش کیفیت زندگی کمک کنند. نوع درمان برای هر فرد متفاوت است و به عواملی مانند شدت بیماری، محل درگیری مفصل و وضعیت کلی سلامت بستگی دارد. معمولاً بهترین نتیجه زمانی حاصل میشود که چند روش درمانی بهصورت همزمان استفاده شوند.
درمانهای اصلی برای کاهش علائم آرتروز شامل موارد زیر است:
- تغییرات سبک زندگی
- دارو درمانی
- درمانهای غیردارویی و حمایتی
در برخی موارد، زمانی که درمانهای دیگر مؤثر نباشند، ممکن است روشهایی چون جراحی برای ترمیم، تقویت یا جایگزینی مفاصل آسیبدیده در نظر گرفته شوند.
تغییرات سبک زندگی
- ورزش
ورزش در افراد مبتلا به آرتروز، با صرفنظر کردن از سن یا سطح آمادگی فرد میتواند یکی از مهمترین گزینههای درمانی بهشمار آید.
این فعالیت بدنی باید شامل ترکیبی از تمرینات برای تقویت عضلات و بهبود آمادگی عمومی بدن باشد. فعالیتهای هوازی در کنار تمرینهای مقاومتی میتوانند از بهترین گزینهها باشند که خشکی را کاهش داده، درد و خستگی را کم میکند، همچنین باعث افزایش قدرت عضلات و استخوانها میشود و درنهایت تعادل را برای جلوگیری از زمین خوردن بهبود میبخشد.
با این حال، بهتر است از ورزشهای کمفشار مانند پیادهروی و تمرینات آبی استفاده شود.
اگر آرتروز باعث درد و خشکی شود، ممکن است تصور شود که ورزش علائم را بدتر میکند اما ورزش منظم، فرد را فعال نگه میدارد، عضله میسازد و مفاصل را تقویت میکند درنتیجه به حفظ سلامت مفاصل کمک کرده و معمولاً باعث بهبود علائم میشود.
ورزش همچنین برای کاهش وزن، بهبود وضعیت بدن و کاهش استرس مفید است که همه اینها به معنی کاهش علائم میباشد.
مهم است که برنامه ورزشی توصیه شده توسط پزشک دنبال شود، زیرا انجام بیش از حد ورزش در مدت کوتاه یا انجام نوع نادرست ورزش ممکن است به مفاصل آسیب برساند.
- کاهش وزن
اضافهوزن یا چاقی اغلب باعث بدتر شدن آرتروز میشود، زیرا فشار بیشتری بر برخی از مفاصل وارد میکند.
برای اندازهگیری اضافهوزن و چاقی، میتوان از معیارهای معتبر علمی برای محاسبه وزن سالم استفاده کرد.
- رعایت رژیم غذایی سالم
رژیم غذایی سالم هم در مدیریت آرتروز مؤثر است. مصرف غذاهای ضدالتهاب مانند سبزیجات، میوهها و چربیهای مفید میتوانند به کاهش التهاب کمک کنند. در نتیجه درد، خشکی و تورم مفاصل را کم کنند.
اگر اضافهوزن دارید یا چاق هستید، سعی کنید با انجام فعالیت بدنی بیشتر و داشتن رژیم غذایی سالمتر وزن خود را کاهش دهید.
تحقیقات نشان میدهند که با هر نیم کیلوگرم کاهش وزن، فشار روی مفصل زانو ۳ تا ۶ برابر کم میشود.
دارو درمانی
داروها یکی از روشهای اصلی برای کنترل درد آرتروز هستند و بسته به شدت علائم ممکن است از انواع مختلف آنها استفاده شود.
- داروهای موضعی
برخی داروها بهصورت موضعی (کرم یا ژل) استفاده شده و مستقیماً روی مفصل مالیده میشوند. این روش، زمانی که تعداد مفاصل درگیر محدود باشند میتواند بر داروهای خوراکی اولویت باشد بهعلاوه این نوع داروها معمولاً عوارض کمتری دارند.
کپسایسین موضعی در درگیری محدود مفصل، میتواند مصرف شود اما ممکن است بهعلت سوزش موضعی محدودیت ایجاد کند.
- داروهای خوراکی
- در موارد خفیف، داروهای بدون نسخه مانند استامینوفن یا داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs) میتوانند به کاهش درد کمک کنند. اگر این داروها کافی نباشند، پزشک ممکن است داروهای قویتری تجویز کند.
- دولوکستین در آرتروز چندمفصلی و در صورت وجود افسردگی یا منع مصرف داروهای ضدالتهاب غیر استروئیدی مطرح است.
- فراوردههای طبیعی حاوی ترکیباتی مانند بروملین، زردچوبه (کورکومینوئید)، آووکادو، بوسولیا و… میتوانند به کنترل التهاب و کاهش علائم کمک کنند. یکی از این فراوردههای طبیعی کپسول آناهیل پلاس می باشد که اثر بخشی مثبت آن در مطالعات علمی متعددی به اثبات رسیده است.
- مکملهای غذایی مانند کندرویتین و گلوکزامین نیز مورد استفاده قرار میگیرند اما شواهد قوی ندارند.
- اوپیوئیدها نیز با داشتن سود کم و عارضه زیاد، فقط درصورت صلاحدید پزشک مطرح میشوند.
- داروهای تزریقی
- تزریق کورتون
تزریق کورتیکواستروئید در مفصل میتواند درد را برای چند هفته کاهش دهد. معمولاً تعداد این تزریقها به ۳ الی ۴ بار در سال محدود میشود، چون ممکن است به مفصل آسیب بزند.
- تزریق هیالورونیک اسید
تزریق هیالورونیک اسید ممکن است با ایجاد حالت ضربهگیری در مفصل، درد را کاهش دهد، هرچند برخی تحقیقات آن را مؤثرتر از دارونما نمیدانند.
- کمپرس گرم یا سرد
درمانهای غیردارویی و حمایتی
گرما و سرما میتوانند به کاهش علائم کمک کنند، قرار دادن کمپرس گرم یا سرد روی مفاصل میتواند در برخی افراد درد را کاهش دهد.
- سرما درمانی، باعث کاهش درد، تورم و التهاب میشود.
(استفاده از یخ پیچیده شده در حوله به مدت ۲۰ دقیقه، ۲ تا ۳ بار در روز توصیه میشود).
- گرما درمانی نیز به کاهش خشکی مفاصل کمک میکند.
(استفاده از کیسه آب گرم یا پد حرارتی به مدت ۲۰ دقیقه، ۲ تا ۳ بار در روز توصیه میشود).
- درمانهای کمکی
- استفاده از وسایل کمکی
اگر آرتروز باعث مشکلات حرکتی شود، وسایل مختلفی میتوانند کمک کننده باشند.
به عنوان مثال برای برای مفاصل پایینتنه میتوان از کفشهای مخصوص یا کفی استفاده کرد و یا برای راه رفتن، استفاده از عصا، در سمت مخالف پای دردناک، کمک کنندهاست.
- فیزیوتراپی
عدم استفاده از مفاصل باعث ضعف عضلات و افزایش خشکی میشود؛ میتوان با انجام حرکات کششی، حرکت دادن و ماساژ توسط فیزیوتراپیست به کنترل بیماری کمک کرد.
فیزیوتراپیست میتواند تمرینهایی را آموزش دهد که قدرت عضلات اطراف مفصل را تقویت و دامنه حرکت مفاصل را بیشتر کند، راه رفتن و تعادل را بهبود دهد و باعث افزایش انعطافپذیری و کاهش درد شود.
ورزشهای سبک و منظم مانند شنا یا پیادهروی نیز میتوانند به همان اندازه مؤثر باشند.
- تحریک الکتریکی عصب از طریق پوست (TENS)
این روش از جریان الکتریکی با ولتاژ پایین برای کاهش درد استفاده میکند و در برخی افراد تسکین کوتاهمدت ایجاد میکند.
اگر درمانهای دیگر موثر نباشند یا زندگی روزمره مختل شود:
جراحی و سایر روشها
- تعویض مفصل (آرتروپلاستی)
در این جراحی، سطوح آسیبدیده مفاصل با قطعات فلزی و پلاستیکی جایگزین میشوند.
خطراتی شامل عفونت و لخته شدن خون در این روش مطرح است. مفصل مصنوعی ممکن است با گذشت زمان نیاز به تعویض داشته باشد. این جراحی بیشتر برای لگن و زانو انجام میشود. مفصل مصنوعی میتواند تا ۲۰ سال دوام داشته باشد.
- جوش دادن مفصل (آرترو دسیس)
با این عمل، مفصل ثابت میشود در نتیجه درد کمتر شده اما حرکت مفصل از بین میرود.
- استئوتومی (Osteotomy) یا اصلاح راستای استخوان
اگر آرتروز یک سمت زانو را بیشتر درگیر کردهباشد، این جراحی میتواند مفید باشد. در این روش، جراح با برداشتن یا افزودن بخشی از استخوان، وزن بدن را از قسمت آسیبدیده دور میکند.
- درمان عصب زانو
با جریان الکتریکی اعصاب از کار میافتند و درد تا ۲ سال کاهش مییابد.
- سایر روشها
روشهایی مانند طب سوزنی و رایحهدرمانی نیز وجود دارد که شواهد کافی برای اثربخشی آنها وجود ندارد و توصیه نمیشوند.
سوالات متداول:
آرتروز درمان قطعی ندارد اما مدیریت آن بستگی به شدت علائم دارد و معمولاً ترکیبی از دارودرمانی و اصلاح سبک زندگی است.
بله، کپسول آناهیل پلاس که حاوی بروملین، کورکومینوئید و پیپرین است می تواند به کاهش درد و التهاب مفاصل کمک کرده و عملکرد مفصلی را بهبود بخشد.
باید از فعالیتهایی که فشار زیادی به مفاصل وارد میکنند (مثل ورزشهای شدید یا حمل وزن زیاد) پرهیز کرد.
با رعایت توصیههای پزشک و از طریق ورزش منظم، استفاده از دارو و وسایل کمکی میتوان روند بیماری را کند کرد.
منابع:
1.Healthline.com
2.Mayoclinic.org
3.Uptodate 2026
4.S. Brien, et al. “Bromelain as a Treatment for Osteoarthritis: a Review of Clinical Studies” Evidence-based Complementary and Alternative Medicine, 2004.
5.J. J.A. Ferguson et al. “Anti-inflammatory effects of oral supplementation with curcumin: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials” Nutrition Reviews, 2020.
بدون دیدگاه