کوئرستین؛ سپر طبیعی در برابر حساسیت

گاهی ترکیبات ارزشمند برای سلامت در دل ساده‌ترین خوراکی‌های روزمره، از پیاز و سیب گرفته تا چای و انواع توت‌ها، پنهان شده‌اند. کوئرستین یکی از همین ترکیبات گیاهی است؛ فلاونوئیدی طبیعی که در بسیاری از میوه‌ها و سبزیجات وجود دارد و به دلیل ویژگی‌های آنتی‌اکسیدانی خود مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته است.

کوئرستین در گیاهان بخشی از سیستم دفاعی طبیعی محسوب می‌شود و در بدن انسان نیز از نظر نقش‌های احتمالی در مقابله با استرس اکسیداتیو، تعدیل التهاب و حمایت از عملکرد طبیعی سیستم ایمنی بررسی شده است.

معرفی کوئرستین

کوئرستین چیست؟

کوئرستین (Quercetin) یک رنگدانه طبیعی زردرنگ از خانواده فلاونوئیدهاست؛ گروهی از ترکیبات گیاهی که به‌طور طبیعی در بسیاری از میوه‌ها، سبزیجات و گیاهان یافت می‌شوند. نام کوئرستین از واژه لاتین Quercetum به معنای «جنگل بلوط» گرفته شده است.

کوئرستین یکی از فلاونوئیدهای شناخته‌شده در رژیم غذایی انسان است و در خوراکی‌هایی مانند پیاز، سیب، انگور قرمز، گیلاس، تمشک، مرکبات و چای وجود دارد. این ترکیب بیشتر به دلیل ویژگی آنتی‌اکسیدانی خود شناخته می‌شود؛ یعنی می‌تواند در مقابله با رادیکال‌های آزاد نقش داشته باشد. رادیکال‌های آزاد مولکول‌های ناپایداری هستند که در صورت افزایش بیش از حد، می‌توانند به سلول‌ها آسیب برسانند.

در دنیای گیاهان، فلاونوئیدهایی مانند کوئرستین فقط یک رنگدانه ساده نیستند. این ترکیبات بخشی از سیستم دفاعی طبیعی گیاه محسوب می‌شوند و به گیاه کمک می‌کنند در برابر برخی عوامل آسیب‌رسان محیطی مانند نور فرابنفش، تنش‌های محیطی و عوامل زیستی محافظت شود. به همین دلیل، کوئرستین و ترکیبات مشابه آن معمولاً در بخش‌هایی از گیاه که بیشتر در تماس با محیط هستند، مانند پوست میوه‌ها، برگ‌ها، گل‌ها و بخش‌های بیرونی گیاه، بیشتر مورد توجه قرار می‌گیرند.

کوئرستین چگونه در بدن اثر می‌گذارد؟

کوئرستین از راه‌های مختلفی در بدن اثر می‌گذارد و به‌دلیل ویژگی‌های آنتی‌اکسیدانی، ضدالتهابی، ضدویروسی و آنتی‌هیستامینی، مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته است.

اثر آنتی‌اکسیدانی: کوئرستین می‌تواند به کاهش اثر رادیکال‌های آزاد کمک کند؛ مولکول‌هایی که در صورت افزایش بیش از حد، باعث استرس اکسیداتیو و آسیب به سلول‌ها می‌شوند. به همین دلیل، کوئرستین در حمایت از سلامت سلولی و محافظت از بدن در برابر عوامل آسیب‌رسان محیطی نقش دارد.

اثر ضدالتهابی: التهاب بخشی از پاسخ طبیعی بدن است، اما اگر بیش از حد یا طولانی‌مدت شود، می‌تواند به بافت‌ها آسیب برساند. کوئرستین با کمک به تنظیم برخی مسیرهای التهابی، می‌تواند در حفظ تعادل پاسخ التهابی بدن نقش داشته باشد.

اثر ضدویروسی: کوئرستین از نظر اثرات ضدویروسی نیز مورد توجه قرار گرفته است. این ترکیب ممکن است در برخی مراحل چرخه زندگی ویروس‌ها، مانند ورود ویروس به سلول یا تکثیر آن، نقش مهارکننده داشته باشد. همچنین با کمک به کاهش التهاب و حمایت از پاسخ ایمنی متعادل، می‌تواند از عملکرد طبیعی بدن در مواجهه با عوامل ویروسی حمایت کند.

اثر آنتی‌هیستامینی: کوئرستین می‌تواند به کاهش آزادسازی هیستامین کمک کند؛ ماده‌ای که در بروز علائم حساسیت مانند عطسه، آبریزش بینی، خارش و تحریکات آلرژیک نقش دارد. به همین دلیل، این ترکیب در فرآورده‌های مرتبط با آلرژی فصلی و سلامت تنفسی مورد توجه قرار گرفته است.

کوئرستین چه فوایدی دارد؟

کوئرستین یکی از شناخته‌شده‌ترین فلاونوئیدهای گیاهی است؛ ترکیبی طبیعی که در خوراکی‌هایی مثل پیاز قرمز، سیب، انواع توت‌ها، بروکلی، کلم‌پیچ و چای وجود دارد. این ماده به‌دلیل نقش آنتی‌اکسیدانی و اثرات تعدیل‌کننده بر التهاب، در سال‌های اخیر مورد توجه زیادی در حوزه سلامت و مکمل‌های غذایی قرار گرفته است.

۱. کمک به محافظت از سلول‌ها در برابر استرس اکسیداتیو

بدن ما روزانه در معرض عوامل مختلفی مثل آلودگی هوا، استرس، تغذیه نامناسب و فعالیت‌های متابولیک طبیعی قرار دارد؛ عواملی که می‌توانند تولید رادیکال‌های آزاد را افزایش دهند. کوئرستین با خاصیت آنتی‌اکسیدانی خود به کاهش اثرات مخرب رادیکال‌های آزاد کمک می‌کند و از این طریق در حفظ سلامت سلول‌ها نقش دارد.

۲. کمک به تعادل پاسخ التهابی بدن

التهاب بخشی از واکنش طبیعی بدن است، اما طولانی‌شدن یا شدت بیش از حد آن می‌تواند برای بافت‌ها آزاردهنده باشد. کوئرستین می‌تواند در تنظیم مسیرهای التهابی، کاهش برخی پیام‌رسان‌های التهابی و تعدیل فعالیت آنزیم‌های مرتبط با التهاب نقش داشته باشد؛ به همین دلیل در فرمولاسیون‌های مرتبط با سلامت عمومی، ریکاوری و حمایت از بدن در شرایط التهابی مورد توجه قرار می‌گیرد.

۳. حمایت از عملکرد طبیعی سیستم ایمنی

کوئرستین به‌جای تحریک افراطی سیستم ایمنی، بیشتر به «تعادل پاسخ ایمنی» کمک می‌کند. این ویژگی باعث شده است که در محصولات مرتبط با سلامت فصلی، مراقبت تنفسی و حمایت از بدن در مواجهه با عوامل محیطی جایگاه ویژه‌ای داشته باشد. البته این ترکیب جایگزین درمان بیماری‌های عفونی یا آلرژیک نیست و باید به‌عنوان بخشی از سبک زندگی سالم و تغذیه متعادل دیده شود.

۴. کمک به کاهش واکنش‌های حساسیتی

یکی از ویژگی‌های جذاب کوئرستین، نقش آن در تعدیل پاسخ‌های آلرژیک است. این ترکیب می‌تواند بر آزادسازی هیستامین از ماست‌سل‌ها و تولید برخی واسطه‌های التهابی اثر بگذارد؛ به همین دلیل در کنار ترکیباتی مانند ویتامین C یا بروملین، در برخی مکمل‌های مرتبط با آلرژی فصلی و سلامت تنفسی استفاده می‌شود.

۵. حمایت از سلامت قلب و عروق

کوئرستین ممکن است از طریق کاهش استرس اکسیداتیو، حمایت از عملکرد اندوتلیوم عروقی و اثرات احتمالی بر کنترل فشار خون، به حفظ سلامت قلب و عروق کمک کند. در متاآنالیزهای انسانی، اثرات کوئرستین بر فشار خون بررسی شده و نتایج امیدوارکننده‌ای گزارش شده است، هرچند شدت اثر می‌تواند به دوز، مدت مصرف و وضعیت سلامت فرد بستگی داشته باشد.

کورئرستین را چگونه و به چه مقدار باید مصرف کرد؟

کوئرستین در بسیاری از مطالعات انسانی، در دوزهای روزانه 25۰ تا ۱۰۰۰ میلی‌گرم و معمولاً به‌صورت منقسم، مورد استفاده قرار گرفته است. مصرف خوراکی کوئرستین تا مقدار ۱۰۰۰ میلی‌گرم در روز و به مدت حداکثر ۱۲ هفته، در مطالعات موجود به‌طور کلی ایمن و قابل‌تحمل گزارش شده است.

آیا کوئرستین ایمن است؟

کوئرستین به‌طور طبیعی در بسیاری از میوه‌ها و سبزیجات وجود دارد و دریافت آن از طریق رژیم غذایی معمولاً ایمن محسوب می‌شود. مصرف کوئرستین به‌صورت مکمل نیز در اغلب افراد، در دوزهای معمول، ایمن و قابل‌تحمل است. در مطالعات انسانی، عوارض گزارش‌شده با مصرف مکمل کوئرستین معمولاً نادر و خفیف بوده‌اند. با این حال، مصرف دوزهای بالا، به‌ویژه بیش از ۱۰۰۰ میلی‌گرم در روز، ممکن است در برخی افراد باعث علائمی مانند سردرد، ناراحتی گوارشی، درد معده یا احساس گزگز شود.

کوئرستین با چه داروهایی تداخل دارد؟

کوئرستین ترکیبی طبیعی و مفید است که در مقادیر غذایی معمولاً ایمن محسوب می‌شود، اما مصرف آن به‌صورت مکمل ممکن است با برخی داروها تداخل داشته باشد و بر جذب یا عملکرد آن‌ها اثر بگذارد. همین دلیل، مصرف مکمل کوئرستین در کنار داروهایی مانند رقیق‌کننده‌های خون از جمله وارفارین، داروهای سرکوب‌کننده سیستم ایمنی مانند سیکلوسپورین، برخی آنتی‌بیوتیک‌ها، داروهای متابولیزه‌شونده در کبد و داروهای شیمی‌درمانی باید با احتیاط و پس از مشورت با پزشک یا داروساز انجام شود.

آیا می‌توان در دوران بارداری و شیردهی از کوئرستین  استفاده کرد؟

کوئرستین به‌طور طبیعی در بسیاری از میوه‌ها و سبزیجات وجود دارد و دریافت آن از طریق رژیم غذایی معمولاً بخشی از یک الگوی تغذیه سالم محسوب می‌شود. در حال حاضر اطلاعات کافی درباره ایمنی مصرف مکمل کوئرستین در دوران بارداری و شیردهی وجود ندارد. به همین دلیل، مصرف مکمل‌های حاوی کوئرستین در این دوران باید فقط با نظر پزشک یا داروساز انجام شود.

جمع بندی

کوئرستین یکی از فلاونوئیدهای طبیعی و شناخته‌شده در رژیم غذایی انسان است که در خوراکی‌هایی مانند پیاز، سیب، انواع توت‌ها، انگور و چای یافت می‌شود. این ترکیب گیاهی به دلیل ویژگی‌های آنتی‌اکسیدانی، نقش در کمک به تعادل پاسخ‌های التهابی و اثرات آنتی‌هیستامینی مورد توجه قرار گرفته است. به همین دلیل، کوئرستین در سال‌های اخیر جایگاه ویژه‌ای در فرمولاسیون مکمل‌های مرتبط با سلامت فصلی، آلرژی و حمایت از عملکرد طبیعی سیستم ایمنی پیدا کرده است.

در همین راستا، ایموبوست فرآورده‌ای خوراکی از شرکت سلامت پرمون امین است که با ترکیب کوئرستین، بروملین، ویتامین C، ویتامین D3 و زینک فرموله شده است. وجود کوئرستین در کنار بروملین و ریزمغذی‌های مؤثر بر عملکرد ایمنی، این فرآورده را به گزینه‌ای مناسب برای حمایت از سیستم ایمنی و کمک به کاهش علائم آلرژی و حساسیت‌های فصلی تبدیل می‌کند.

سوالات متداول

رفرنس مطالب

Drugs.com

Webmed.com

Nccih.nih.gov