سویا یکی از بحث‌برانگیزترین مواد غذایی است؛ دانه‌ای سرشار از مواد مغذی که هم به‌دلیل فوایدش مورد توجه قرار گرفته و هم پرسش‌هایی درباره تأثیر آن بر سلامت مطرح شده است.
از یک سو، سویا می‌تواند پروتئین، چربی‌های غیراشباع، فیبر و مجموعه‌ای از ویتامین‌ها و مواد معدنی را در اختیار بدن قرار می‌دهد.
از سوی دیگر، نگرانی‌هایی درباره تأثیر سویا بر هورمون‌ها و خطر سرطان پستان وجود دارد. اما مطرح‌شدن یک نگرانی، به معنای اثبات زیان‌آوربودن سویا نیست. برای ارزیابی این موضوع باید نوع فرآورده، مقدار مصرف و شرایط فردی را در کنار شواهد علمی در نظر گرفت.
در این مطلب، بررسی می‌کنیم که کدام فواید سویا پشتوانه علمی دارند و کدام نگرانی‌ها نیازمند توضیح بیشتری هستند.
در این مقاله می‌خوانید...
چرا بعضی‌ها نگران مصرف سویا هستند؟
سویا سال‌هاست با شایعات و نگرانی‌های مختلفی همراه است؛ از تأثیر بر هورمون‌ها و باروری گرفته تا ارتباط با سرطان پستان. بخشی از این نگرانی‌ها به نتایج متفاوت پژوهش‌های قدیمی و برداشت‌های نادرست از ترکیبات موجود در سویا برمی‌گردد. بااین‌حال، شواهد انسانی نشان می‌دهند که مصرف سویا به‌عنوان غذا، برای بیشتر افراد ایمن است و می‌تواند بخشی از یک رژیم غذایی سالم باشد. به طوری که مصرف آن در قالب یک رژیم غذایی متعادل ممکن است به سلامت قلب و کاهش برخی علائم یائسگی کمک کند.
آیا سویا تعادل هورمون‌ها را به هم می‌زند؟
سویا حاوی ترکیبات گیاهی به نام «ایزوفلاون» است که در گروه «فیتواستروژن‌ها» قرار می‌گیرند. شباهت آن به استروژن باعث شده است برخی تصور کنند خوردن سویا، استروژن بدن را افزایش می‌دهد و تعادل هورمونی را مختل می‌کند.
اما فیتواستروژن‌ها دقیقاً مانند استروژن طبیعی بدن عمل نمی‌کنند. این ترکیبات می‌توانند به گیرنده‌های استروژن متصل شوند، ولی اثر آن‌ها ضعیف‌تر است و بسته به بافت و شرایط بدن تفاوت دارد. بنابراین، وجود فیتواستروژن در یک غذا لزوماً به معنای افزایش سطح استروژن خون یا ایجاد اختلال هورمونی نیست.
آیا سویا باعث سرطان پستان می‌شود؟
نگرانی درباره ارتباط سویا با سرطان پستان نیز بیشتر از همان شباهت ایزوفلاون‌ها به استروژن ناشی می‌شود. ازآنجاکه رشد برخی سرطان‌های پستان تحت تأثیر استروژن قرار دارد، این تصور شکل گرفته که غذاهای حاوی سویا هم ممکن است خطر ابتلا را افزایش دهند. بر اساس اطلاعات انجمن سرطان آمریکا، غذاهای حاوی سویا خطر عود سرطان پستان را نیز افزایش نمی‌دهند. بااین‌حال، افراد تحت درمان سرطان، پیش از مصرف این مکمل‌ها باید با پزشک خود مشورت کنند.
آیا سویا به کاهش کلسترول کمک می‌کند؟
شاید شما هم درباره تأثیر سویا بر کلسترول، مطالب متفاوتی شنیده باشید. علت این تفاوت‌ها تا حدی به نوع فرآورده بررسی‌شده برمی‌گردد؛ غذاهای حاوی سویا، پروتئین سویا و مکمل‌های ایزوفلاون لزوماً اثر یکسانی ندارند.
شواهد نشان می‌دهند که مصرف پروتئین سویا می‌تواند کلسترول بد خون یا LDL را اندکی کاهش دهد. همچنین، جایگزین‌کردن بخشی از گوشت‌های پرچرب و فرآوری‌شده با غذاهایی مانند توفو می‌تواند با کاهش دریافت چربی اشباع، به بهبود کیفیت رژیم غذایی کمک کند. بااین‌حال، اثر سویا بر کاهش کلسترول محدود است و جایگزین داروهای تجویزشده یا سایر تغییرات ضروری سبک زندگی نمی‌شود.
جمع بندی
برای بیشتر افراد، مصرف سویا در مقادیر معمول غذایی می‌تواند بخشی از یک رژیم غذایی سالم و متعادل باشد. شواهد موجود، نگرانی‌های رایج درباره اختلال هورمونی یا افزایش خطر سرطان پستان بر اثر مصرف غذایی سویا را تأیید نمی‌کنند؛ ضمن اینکه پروتئین سویا ممکن است به کاهش اندک کلسترول بد خون کمک کند. اگر به سویا حساسیت دارید، دارو مصرف می‌کنید یا تحت درمان سرطان هستید، درباره انتخاب فرآورده مناسب، به‌ویژه مکمل‌ها، با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
رفرنس مطالب
- Mayoclinic.org
- health.clevelandclinic.org
بدون دیدگاه