مقالات عمومی

در مورد واکسن آنفلوانزا بیشتر بدانیم!

واکسن آنفلوانزا

با شروع فصل پاییز سوالات زیادی در خصوص لزوم تزریق واکسن آنفلوانزا و چگونگی تزریق آن مطرح می شود. آنفلوانزا بیماری است که به سرعت شیوع می یابد و توسط سویه های مختلفی که هر ساله تغییر می کنند ایجاد می شود به همین دلیل است که هر سال نیاز به تزریق واکسن جدید است.

واکسن غیرفعال آنفلوانزا از ویروس های کشته شده آنفلوانزا ساخته شده است. این واکسن از بدن در برابر ویروس های عامل آنفلوانزا که اغلب فلو نامیده می شوند، محافظت می کند.

بیشترین زمان احتمال ابتلا به آنفلوانزا ماه مهر تا فصل بهار است. اگرچه برخی علائم بیماری سرماخوردگی و آنفلوانزا مشابه است ولی این واکسن در مقابل سرماخوردگی از ما محافظت نمی کند. واکسن آنفلوانزا دو تا سه هفته پس از تزریق بر علیه سویه هایی که واکسن پوشش می دهد، از فرد در برابر ویروس ها محافظت می کند بنابراین دقیقا قبل یا بعد از واکسیناسیون احتمال درگیری با سویه های بیماری زا وجود دارد.

واکسن های رایج آنفلوانزا

( واکسن های سه ظرفیتی) در برابر ۳ ویروس آنفلوانزای A(H1N1) ، ویروس آنفلوانزای A( H3N2)  و ویروس آنفلوانزا B (سوش (Brisbane  و واکسن های چهار ظرفیتی بر علیه ویروس های گفته شده به اضافه نوع دیگری از ویروس آنفلوانزای  B سوش  (Phuket) ایمنی ایجاد می کنند.

تزریق واکسن در کسانی که سابقه واکنش الرژیک به مواد موجود در واکسن آنفلوانزا را دارند مانند تخم مرغ، فرمالدهید، جنتامایسین، ژلاتین و کسانی که در زمان مراجعه برای تزریق واکسن تب یا عفونت حاد داشته باشند، کسانی که سابقه ابتلا به سندرم گیلن باره را داشته باشند و شیر خواران زیر ۶ ماه ممنوع است.

واکسن آنفلوانزا

 

تزریق واکسن اغلب در یک نوبت صورت می گیرد. کودکان کمتر از ۹ سال که هرگز واکسن آنفلوانزای فصلی دریافت نکرده اند، به ۲ نوبت از این واکسن نیاز دارند. دریافت نوبت دوم واکسن برای افزایش سطح حفاظت از آنها حائز اهمیت است و باید ۴ هفته بعد از نوبت اول دریافت شود.

میزان دوز واکسن در بالغین و بزرگسالان ۵/۰ میلی لیتر می باشد که می بایسـت  (اغلب) به صـورت عضـلانی و ترجیحاً در عضله دلتوئید تزریق شود. معمولا تزریق واکسن آنفلوانزا عضلانی است ولی برای اطمینان قبل از تزریق، بررسی نمایید زیرا برخی از انواع واکسن آنفلونزا به صورت زیرجلدی تزریق می شود.

میزان دوز واکسن آنفلوانزا برای کودکان ۶ تا ۳۵ ماه ۲۵/۰ میلی لیتر و برای کودکان ۳۶ ماه (۳ سال) و بزرگتر همانند بالغین ۵/۰ میلی لیتر می باشـد، کـه مـی بایسـت به صـورت عضـلانی و ترجیحـاً در عضـله دلتوئید (برای کودکان کوچکتر از ۳ سال در سطح  خارجی عضله ران) تزریق شود.

مانند تمام فرآورده های دارویی این واکسن هم ممکن است در برخی از افراد موجب عوارض جانبی نظیر سردرد، تعریق، درد عضلات، درد مفاصل، تب، ضعف، خستگی، سرخی و ورم و سختی محل تزریق شود که این عوارض معمولا طی یک تا دو روز بدون درمان برطرف می شود.

در صورت مشاهده عوارضی نظیر تب بالا، تغییر در رفتار و هوشیاری، کهیر یا راش ها و ضایعات پوستی منتشره، گرفتگی و خشونت صدا و مشکلات تنفسی مانند سختی تنفس، ضربان قلب بالا و ضعف شدید بدنی با رنگ پریدگی، حساسیت شدید و فوری در افرادی که به تخم مرغ حساسیت دارند، احساس گیجی وخستگی، تورم اطراف چشم ها و لب ها، سندرم گیلن باره با علائم فلج بالا رونده ناشی از گرفتاری اعصاب محیطی، شوک آنافیلاکسی بلافاصله به مراکز درمانی مراجعه کنید.

 

 

این نکات را در مورد واکسیناسیون آنفلوآنزا را به یاد داشته باشید:

 

  • واکسن تزریقی آنفلوآنزا حاوی ویروس کشته ‌شده است. استفاده از این واکسن پس از شش ماهگی مورد تایید قرار گرفته است.
  • این واکسن برای کسانی که قبلا نسبت به آن حساسیت نشان داده اند، توصیه نمی ‌شود.
  • تقریبا دو هفته پس از زدن واکسن، بدن شما پادتن‌ (آنتی بادی) تولید می‌کند که برای محافظت در برابر آن گونه‌ی خاص ویروس آنفلوآنزا مورد نیاز هستند.
  • فصل شیوع آنفلوآنزا معمولا از ماه مهر آغاز می شود. بهترین ماه‌ها برای واکسیناسیون آنفلوآنزا شهریور و مهر است، اما بعد از این زمان هم می ‌توان واکسن را تزریق نمود.
  • شما با تزریق واکسن آنفلوآنزا، آنفلوآنزا نمی ‌گیرید، اما عوارضی جزئی مانند تورم، تب خفیف و درد بدن ممکن است رخ دهد.
  • همین مسئله در مورد واکسن استنشاقی هم صادق است و تنها ممکن است اثرات جانبی جزئی به صورت آبریزش بینی، سردردو گلودرد خفیف بروز کند.
  • طبق توصیه پزشکان، نیازی نیست که همه افراد از این واکسن‌ استفاده کنند، بلکه افراد با بیماری ‌های خاص یا سالمندان بیش از سایرین به استفاده از این واکسن‌ نیاز دارند.

 

 

تزریق واکسن آنفلوانزا به چه افرادی توصیه می شود؟

 

  • کودکان با سن ۶ ماه تا ۵ سال (به خصوص کودکانی که به مهد کودک می روند.)
  • افراد بالای ۶۵ سال
  • خانم های باردار (تحت نظر پزشک)
  • مبتلایان به بیماری های قلبی
  • بیماران کبدی و کلیوی – افرادی که از مشکلات ریوی رنج می برند.
  • افراد مبتلا به بیماری های متابولیک مثل دیابت
  • مبتلایان به آسم
  • افراد مبتلا به کم خونی و دیگر بیماری های خونی
  • افرادی که به واسطه بیماری یا مصرف دارو، سیستم ایمنی تضعیف شده دارند.
  • افرادی که در مراکز درمانی شاغل هستند و خانواده های آنها
  • کودکان و نوجوانانی که به دلیل عارضه پزشکی باید برای مدت طولانی قرص Aspirin یا ASA دریافت کنند.
  • افرادی که با هر سنی در مراکز مراقبتی یا سایر اقامتگاههای جمعی زندگی می کنند.

 

حتما شرایط نگه داری واکسن را از روی جعبه محصول کنترل کنید. اغلب واکسن های آنفلوانزا باید در دمای ۸-۲ درجـه سـانتیگراد در طبقـه میـانی یخچـال و بـدور از یـخ زدگـی نگهداری شود. (در صورت یخ زدگی واکسن نباید مصرف شود.)

همچنین به یاد داشته باشید واکسن آنفلوانزا به گونه ای است که نمی تواند آن را برای سال بعد ذخیره نمود و هرسال با توجه به جهش های ویروس برای همان سال تولید می شود، پس دقت نمایید در اماکن معتبر و قابل اعتماد این تزریق را انجام دهید تا از سالم بودن آن مطمئن شوید.

به ۲ دلیل واکسیناسیون باید سالانه صورت گیرد:

۱- پاسخ ایمنی بدن (میزان آنتی بادی) بعد از واکسیناسیون به مرور زمان کاهش می یابد، در نتیجه واکسیناسیون باید سالانه انجام شود.

۲- با توجه به تغییر و جهش های  ویروس های آنفلوانزا، فرمولاسیون واکسن آنفلوانزا هر سال بازنگری و گاهی  با توجه به تغییرات ویروس، فرمولاسیون واکسن نیز تغییر می کند.

آیا بعد از تزریق واکسن آنفلوانزا باز هم امکان ابتلا به آنفلوانزای فصلی وجود دارد؟

بله، تاثیر واکسن در پیشگیری از ابتلا به آنفلوانزا به عوامل مختلفی از جمله سن، وضعیت سلامت فرد و تشابه ویروس های استفاده شده در ساخت واکسن با آنفلوانزای شیوع یافته در جامعه بستگی دارد. هر چه تشابه میان ویروس های استفاده شده در واکسن با ویروس های شیوع یافته در جامعه بیشتر باشد، واکسن ایمنی بیشتری در فرد ایجاد خواهد کرد اما یادآوری این نکته مهم است که حتی هنگامی که تشابه کامل وجود ندارد ، به علت داشتن آنتی ژن های مشترک بین ویروس های آنفلوانزای A, B  و ویروس های آنفلوانزای فصلی، واکسن می تواند در بسیاری از افراد ایمنی ایجاد کرده و از عوارض مرتبط با آنفلوانزا جلوگیری نماید.

مزایای واکسینه شدن در برابر آنفلوانزا چیست؟

با وجودی که عملکرد مطلوب واکسن آنفلوانزا متفاوت است، دلایل بسیاری برای واکسیناسیون سالانه وجود دارد.

  • ایمنی در برابر ابتلا به آنفلوانزا
  • کاهش احتمال بستری شدن ناشی از عوارض آنفلوانزا در کودکان و بزرگسالان
  • ایجاد ایمنی در افراد مبتلا به بیماری های مزمن
  • حفاظت زنان در دوران بارداری و پس از زایمان( واکسیناسیون بر علیه آنفلوانزا  در جنین در حال رشد و نوزاد تازه متولد شده تا چند ماه بعد از زایمان ایمنی ایجاد می کند.)
  • بروز بیماری خفیف تر در صورت ابتلا به آنفلوانزا
  • حفاظت اطرافیان فرد واکسینه شده در برابر آنفلوانزا