مقالات عمومی

بعد از زخم و آسیب دیدگی چه اقداماتی باید انجام داد

زخم و انواع آن

 

ایجاد هر گونه شکاف و از بین رفتن پیوستگی بافتهای بدن چه در داخل و چه در سطح خارجی بدن را زخم مینامند. به عبارت دیگر هر گونه صدمه به نسج نرم را زخم گویند.

هرگاه در اثر عوامل مختلف قسمتی از پوست بدن تغییر شکل دهد. و این تغییر شکل باعث خروج خون از بدن شود ایجاد زخم باز مینماید. در این نوع زخم خونریزی از بدن قابل روئیت است .

انواع زخمهای باز:

  • زخمهای شکافدار یا بریدگی ها :

    در این زخم دیواره زخم منظم و مستقیم است که با وسایل برنده مثل چاقو ، شیشه و غیره ایجاد میشود این زخم ها میتواند سطحی باشد. که تنها لایه های بیرونی پوست از بین میرود و یا عمقی باشد که میتواند تمام ضخامت پوست و یا نسوج زیر پوستی ، عضلات ، عروق خونی و اعصاب را درگیر کند. این زخمها اغلب همراه با خونریزی زیاد می باشند.

  • انواع زخمهای باز:
  • پاره شدگی:

    در این نوح زخم لبه های زخم نامنظم و ناهموار هستند و ممکن است بر اثر تماس با سیم خاردار برخورد ترکش خمپاره و یا گاز گرفتگی حیوانات ایجاد شود التیام این زخم به کندی صورت میگیرد و خونریزی کمتری دارد و معمولا آلوده هستند.

 

پاره شدگی:

  • کنده شدگی:

  • در این نوع زخم قسمتی از پوست از بدن جدا میشود و گاهی اوقات نسج زیر جلدی و عضله نیز کنده میشود که میتواند ناقص یا کامل باشد گاهی قسمت کنده شده در نزدیکی بدن مجروح پیدا میشود که در این صورت باید آن را همراه مجروح انتقال داد.
  • خراشیدگی یا ساییدگی :

    معمولا براثر ساییده شدن یا سر خوردن روی سطح زبر به وجود می آید. که لایه سطح پوست خراشیده می شود و زخم به رنگی قرمز روشن و با لکه های کوچک خون همراه است. این زخم نسبت به زخمهای دیگر سطحی تر است و ممکن است عفونی شود.

خراشیدگی یا ساییدگی

  • سوراخ شدگی:

    در این نوع زخمها ممکن است دیوار زخم منظم باشد، خونریزی کم و التیام به کندی صورت میگیرد.مانند زخمهای چاقو ، گلوله ، سوزن ، خار گیاه و حتی تیزی نرده. در این زخمها ممکن است صدمه داخلی شدید باشد. اگر زخم عمیق باشد به علت نفوذ غبار یا ذرات ریز آلوده امکان عفونت وجود دارد. ضمنا زخمهای سوراخ شده خود به دو دسته تقسیم می شوند: زخم گلوله: مانند ورود گلوله به بدن که ممکن است در بدن باقی بماند و یا این که از بدن عبور کند که در این صورت دو منفذ در بدن ایجاد میشود. این زخمها اغلب آلوده هستند به علت این که گلوله نسوج آسیب دیده گرد و غبار و ذرات لباس به داخل زخم کشیده میشوند و به همین دلیل زخم گلوله را باید آْلوده فرض کرد ضمنا زخم گلوله ممکن است منظم نباشد چون استخوان میتواند مسیر گلوله را منحرف کند . o زخم خنجر: مانند چاقو ، میخ یا سایر اجسام نوک تیز که در زخم میماند .سوراخ شدگی

اقدامات لازم

  • در صورتیکه محلول های استریل مانند سرم شستشو یا نرمال سالین ، بتادین یا آب جوشیده ولرم در دسترستان می باشد. گرد و غبار و آلودگی را از روی زخم بشویید.
  • زخمهای باز را بلافاصله با یک پوشش استریل مانند گاز بپوشانید. (پانسمان)
  • در صورت ادامه خونریزی با فشار مستقیم آن را مهار کنید.

 

  • جسم خارجی عمقی از جمله اجسام نوک تیز مثل میله یا سوزن یا چاقو را هرگز از زخم خارج نکنید.(به خصوص در قفسه سینه یا شکم) ، زیرا ممکن است سبب آسیب بیشتر به عروق خونی و خونریزی شود. در مورد زخمهای خونریزی دهنده لخته خونهای روی زخم نباید با کشیدن گاز و … جدا شود چون باعث ایجاد خونریزی مجدد می شود .
  • برای زخمهایی با عمق یا طول بیش از یک سانتیمتر، بخیه نیاز است. باید حتما مصدوم را به مراکز درمانی ببرید.
  • در صورت امکان وجود آلودگی زخم، تزریق آمپول کزاز توصیه می شود.

 

زخم های بسته:

زخم بسته عبارت است از صدمه و بافت های داخلی بدن ، بدون اینکه راه ارتباطی به بیرون و سطح بدن داشته باشند. این زخم ها معمولا نتیجه تحت فشار قرار گرفتن بوسیله اشیاء سنگین می باشد . در این نوع زخم احتمال دارد، اعضا و نسوج داخلی نرم و پاره شده و یا له شوند. و نیز استخوانها دچار شکستگی شوند بدون این که از بیرون قابل دید باشند. زخم بسته از یک کوفتگی زیر پوستی ساده تا پارگی و سوراخ شدگی اعضا داخل بدن متغیر است. به عنوان مثال له شدگی یا پارگی کبد ، ریه و یا طحال و … میتواند به صورت کوفتگی روی پوست آن قسمت و یا حتی بدون علایم قابل دید اتفاق بیافتد

انواع زخم بسته:

کوفتگی: ضربه غیر برنده به بدن میتواند باعث له شدن و جداشدن لایه های عمقیتر پوست و نسوج زیر جلدی شود بدون این که خونریزی قابل روئیت باشد. در اثر آسیب دیدگی سلولها و عروق خونی مایع و خون در نسج آسیب دیده زیر پوست تجمع پیدا میکند و باعث ایجاد تورم و درد میشود و به رنگهای سیاه ، آبی و یا کبود مشخص میگردد. مانند خوردن چکش روی ناخن و غیره. تجمع موضعی خون در داخل بافتها را هماتوم گویند.انواع زخم بسته:

له شدگی: در اینجا دیواره زخم نامنظم و خونریزی زیاد است و التیام به کندی صورت میگیرد. در صورتی که ضربه بسیار شدید باشد احتمالا علاوه بر آسیب وسیع به نسج نرم، شکستگی هم به همراه دارد. این گونه مصدومین اگر له شدگی شدید داشته باشند معمولا علائم شوک هیپوولمیک یا شوک ناشی از کاهش حجم خون را نشان خواهند داد .

 

کمکهای اولیه در زخمهای بسته:

کوفتگی شایعترین نوع زخم بسته است که نیاز به کمکهای اولیه سریع ندارد. ولی اگر این کوفتگی در نقاط حساس و حیاتی بدن همچون گردن ، شکم و پهلوها باشد نیار به بررسی بیشتر دارد. چرا که ممکن است اعضاء نرم زیر این قسمتها دچار آسیب و پارگی شده باشند و خطرات بیشتری و مهمتری فرد را تهدید کند. لذا بهترین اقدام برای اینگونه افراد انتقال سریع به مرکز درمانی جهت معاینه کامل می باشد . در صورتی که فرد علائم شوک از جمله رنگ پریدگی صورت، سرد شدن اندام ها، تنفس سریع، نبض بسیار سریع یا ضعیف و فشار خون پایین دارد، سریعا با اورژانس تماس بگیرید.